نوشته شده در قسمت : کارگاه خبر توسط : احمد توکلی
اشاره: مجموعه مقالات مطبوعات آموزشی ایران، سیاهه ای از تاریخ مفصل نشریاتی است که با شدت و ضعف، نگاهی به مدرسه و آموزش داشته اند. در بخش اول این مقاله پس از مروری کوتاه بر تاریخچه چاپ و نشر درایران، نشریات کاغذ اخبار، زاهریرادی باهرا، روزنامه علمیه دولت علیه ایران، المنطبعه فی الفارس، فرهنگ و روزنامه نظامی علمیه و ادبیه بررسی شد. در بخش دوم این مجموعه با عنوان نخستین نشریه مدرسه‌ای، روزنامه های علمی و دانش مورد بررسی قرار گرفت. در بخش سوم نشریات مدرسه دارالفنون تبریز به همراه نشریه مدرس فارسی معرفی و مرور شده است. بخش چهارم به بررسی مطبوعات عصر مظفری اختصاص داشت و اکنون در پنجمین بخش نشریات ارگان مدارس و بویژه نشریات مدرسه رشدیه مرور میشود.
***
معارف
روزنامه معارف وابسته به انجمن معارف و در واقع ارگان آن انجمن بود. عده‌ای پیشینه تشکیل انجمن را به میرزا حسن رشدیه نسبت می‌دهند. رشدیه پس از مرگ ناصرالدین شاه و به دعوت مظفرالدین شاه و امین الدوله از تبریز به تهران آمد و اولین مدرسه ابتدایی را به شیوه جدید در سال 1315 به نام "رشدیه" بنیان گذاشت و تعدادی از رجال را به عنوان هیئت امنای مدرسه گرد آورد. این کار مورد توجه وزیر علوم قرار گرفت و آن انجمن را از مدرسه رشدیه منفک و با نام انجمن معارف به وزارت علوم منتقل کرد و با تغییراتی در ترکیب اعضا، آن را مسئول رسیدگی به امور کلیه مدارس، من جمله رشدیه کرد.
روزنامه معارف دو ماه و نیم پس از انتشار ادب در تبریز ( 17 جمادی الاخر سال 1316 ) در تهران منتشر شد.
این روزنامه اساسنامه انجمن معارف را به طور مسلسل در شماره های مختلف به چاپ می‌رساند که در شماره 16 و در آخر نظامنامه انجمن معارف چنین آمده است:
فصل بیستم: در تمام مدارس، شاگردان بعد از فراگرفتن سواد فارسی باید هر یک رساله علمیه یکی از علمای اعلام و مجتهدین عظام را که بیشتر معمولٌ به و مقبول و متتبع و طرف تقلید عامه است با خود داشته و روزها نزد معلمین قرائت نمایند تا مسائل فرعیه که دانستن آن ها مایه صحت عبادات و اعمال دینیه است برای آن ها ملکه شود.
این نظام نامه که در شعبان 1316 نوشته شده، به این شکل به تأیید شاه رسیده است :
هو / جناب صدر اعظم / این کتابچه صحیح است.
در شماره 26 نشریه معارف خبری در مورد مدرسه جدیدی برای فقرا درج شده و دروس آن مدرسه به شکل زیر معرفی می‌شوند: تعلیم الفبا به وضع جدید، قرائت قرآن مجید، نماز و مسائل شرعیه، خط و سواد فارسی، تهذیب اخلاق، تاریخ مختصر کره ارض و ممالک محروسه ایران، حساب مختصر تا چهار عمل اصلی و شرکت و مرابحه، علم دفتر داری تجارتی، مشق سیاق.
در شماره 30 نشریه معارف خبر افتتاح مدرسه لقمانیه تبریز درج شده است و نظامنامه آن مدرسه در آن شماره و دو شماره بعد درج شده و در آن آمده است: « اطفالی که در این مدرسه حاضر می‌شوند، باید کوچکتر از هشت ساله و بزرگ تر از شانزده ساله نباشند ». این مدرسه « هفته‌ای شش روز، از شنبه الی پنج شنبه، یک ساعت از روز گذشته، تا دو ساعت الی یک ساعت به غروب مانده، به اقتضای تغییر فصول در سنه » دایر بوده است. البته از نیم ساعت به ظهر تا یک ساعت بعد از ظهر، مدرسه تعطیل می‌شد و پس از آن دانش آموزان در یک ساعت از ظهر گذشته باید وضو گرفته، منتظر ورود امام جماعت و ادای رکعات فریضه ظهر و عصر باشند ». در این مدرسه دانش آموزان « هر روز باید در آغاز ورود به مدرسه قدری قرآن بخوانند» این مدرسه علاوه بر اعیاد و عزاداری های عمومی، در سالروز تأسیس مدرسه هم تعطیل می‌شد.
در شماره 32 نشریه معارف مطلبی در خصوص شیوه تنبیه در این مدرسه نوشته شده است که در نوع خود خواندنی است. تنبیه و سیاست شاگردان مدرسه، چوب زدن و ناسزا گفتن نیست، بلکه از قرار مشروعات و حدود مندرجه ذیل به توسط تاظم مدرسه از آن ها به مقتضای درجه استحقاق تأدیب به عمل خواهد آمد .
1-موافق تعیین ساعات، از یک ربع الی یک ساعت در حضور تمام شاگردان در صف آخرین، زیر دست همه آن ها ایستاده بدون تکلم و حرکت سر خود را پایین بیندازد.
2-وقت مرخصی شاگردان، دم در بایستد و به هر یک از آن ها بگوید : « خجالت من مرا بس است. ان شاء الله فردا غیرتمندانه درس خواهم خواند. »
3-به علاوه درس گذشته، یک درس دیگری هم به او تحمیل کرده و در موقع تحویل، هر دو درس را پس می‌گیرند.
4-از جلو همه شاگردان به آرامی بگذرد و همه او را ملامت و سرزنش نمایند.
5-ناهار او منحصر به نان خالی و آب باشد.
6-لوحه‌ای در اطاق درس نصب کرده اند، رسم او را با خط چلی به تنبلی و کم غیرتی خواهند نوشت.
7-کتاب درس شاگردی را که نمره خیلی خوب داشته باشد از اطاق درس برداشته، مثل نوکر عقب سر او افتاده تا دم در مدرسه برده تحویل نماید.
8-در فاصله هر درسی که شاگردان ده دقیقه آزاد هستند، او مثل قراول دم در اطاق بی حرکت بایستد.
9-کفش شاگردان اطاق خود را خوب پاک کرده، وقت مرخصی پیش پای آن ها جفت نماید.
10-کاغذی به رسم « تنبل » به کلاه یا سینه او در وقت آزادی می‌چسبانند که تمام اهل مدرسه ببینند.
دوره روزنامه معارف از نظر اخبار و اطلاعات مدارس آن زمان سند بسیار ارزشمندی است و نظامنامه های مدارس مختلف، صورت اسامی شاگردان و معلمان، اخبار، برنامه های درسی، اعانات و صورت دخل و خرج مدارس را می‌توان در آن یافت .
آخرین شماره روزنامه معارف در روز پنج شنبه 24 شوال 1318 منتشر شد. در آن شماره مفتاح الملک به عنوان مسئول نشریه نام خود را درج کرد و نوشت : « خانه زاد دولت جاوید آیت مفتاح الملک محمود » و از خوانندگان خواست که دیگر برای او مقاله نفرستند.
کمال
کمال یکی از نشریاتی است که به طور مشخص به یکی از مدارس وابسته است. این نشریه وابسته به مدرسه کمال یا کمالیه بود که مدیریت آن را میرزا حسین کمال (طبیب زاده) برعهده داشت، این مدرسه در دوم ذی القعده 1316 افتتاح شد.
اولین شماره نشریه کمال، هشت ماه پس از تأسیس مدرسه و در تاریخ 10 رجب 1317 منتشر شد.
قیمت این نشریه پنج شاهی تعیین شده بود و در هشت صفحه کوچک به قطع خشتی انتشار یافت. نام روزنامه به خط رقاع و همچنین حروف لاتین نوشته شده بود و تاریخ قمری، جلالی و میلادی را با هم داشت.
در زیر عنوان روزنامه هم تصریح شده بود: « مداخل روزنامه صرف مدرسه کمال خواهد شد. »
در سر مقاله شماره اول علت انتشار این روزنامه این گونه توضیح داده شده است: چون مدرسه کمال قریب هشت ماه است که بنا شده، امروز تا حدی حالت منظمی داشته و مدیر آن را از نوایب (حوادث) آنیه او فی الجمله فراغتی حاصل شد. از این جهت به تأیید خداوند و اصرار هموطنان معارف پرور، به نشر این جریده اهتمام رفت و مقصود کلی از آن فقط ترقی ملت و انتشار معارف و مذاکره بعضی علوم به عبارات ساده و خالی از تکلف است که کم کم الفاظ علم و ادب و شرط انسانیت گوشزد مردم ایران باشد و برای آن که اداره خوب راه افتد و کالای علم رونقی گیرد، قیمت سالیانه پیش گرفته میشود ...
محل دفتر روزنامه در مدرسه بود. کمال نشریه‌ای با مطالب نسبتاً ساده و در حوزه های فرهنگی، اجتماعی، علمی و ادبی محسوب می‌شد و به طور پیوسته اخبار مربوط به مدرسه کمال و سایر مدارس را درج و منتشر می‌کرد.
از مطالب قابل توجه این روزنامه، مقاله‌ای است که در انتقاد از کار کودکان و وضعیت کارگاه های قالی بافی نوشته است: چون کلیه اطفالی که در این کارخانه جات مشغول کارند باید از صبح تا شام در یک جا نشسته و فرش ببافند و لوازم صحت در آن بنا به کلی مفقود است، لهذا همه اطفال را مختصر مرض عصبانی از درد کمر و غیره عارض شده و اگر این مسئله را پیش بینی نفرمایند، هیچ طفلی به سلامت تا اواسط عمرش نخواهد زیست ... از عموم اولیای کارخانه جات متمنی آن که مختصر مخارجی از کیسه فتوت مبذول داشته در پیش دستگاه های فرش بافی تخته های نشمین ترتیب داده اطفال را در حین بافتن به روی آن ها بنشانند ... و اگر بتوانند در آخر هر ساعت ده دقیقه تنفس و در عرض روز دو ساعت استراحت و وقت نماز بدهند هم خیلی معتبر است و هم موافق رضای خداست ... چه بهتر است که روزی یک یا دو ساعت بعد از اتمام کار، معلمین کامل آورده و با اصول جدیده اطفال را تدریس نمایند ... مدرسه کمال پنجاه نفر از آن ها را قبول می‌کند ... بی شبهه مدارس معظمه لقمانیه و معرفت هم مضایقه نخواهند فرمود ...
در ربیع الثانی سال 1321 وقتی که مردم علیه رواج میخانه ها و تعدی مأموران بلژیکی گمرک تبریز قیام کردند، همه میخانه ها، میهمانخانه ها و بعضی از مدارس جدید را آتش زدند و در همین زمان مدرسه کمال، کتابخانه و دفتر روزنامه آن نیز غارت شد. میرزا حسین خان کمال، پس از این ماجرا به قفقاز و سپس به مصر رفت و در سال 1323 به همراه تقی زاده و محمد علی تربیت وارد مصر شد و در همان جا روزنامه کمال را به صورت دو هفتگی تا سال 1324 منتشر کرد و پس از مشروطه به ایران بازگشت .
فلاحت
مجله فلاحت مظفری یکی دیگر از نشریات آموزشگاهی است. سید فرید قاسمی در کتاب مطبوعات ایرانی در خصوص این نشریه این گونه نوشته است: در جمادی الاولی 1318 ق / اوت 1900 م در تهران از سوی اداره کل فلاحت مجله‌ای با قطع 5/21×15/16 با عنوان فلاحت مظفری منتشر شد. بر روی جلد شماره اول این مجله که نخستین نشریه اختصاصی کشاورزی است، آورده اند: « صاحب امتیاز [ مهدی ] فخیم السلطنه، رئیس و مدیر کل فلاحت ممالک محروسه است. مسیو داشر، مدیر و مهندس زراعت [ نیز ] بعضی مقالات را می‌دهد، محل رجوع چهارراه مخبرالدوله در اداره کل مرکزی فلاحت است. وجه اشتراک سالیانه طهران 18 قران، داخله ایران 20 قران، اروپ و آمریک 14 فرانک، تمام عثمانی سه مجیدی، قفقاز و روسیه شش منات، هند و افغانستان 9 روپیه [ و ] اجرت پست همه جا به عهده اداره است » ...
هدف از انتشار این مجله در مقدمه نخستین شماره این گونه نوشته شده است : « فلاحت مظفری که برای تعمیم علوم واصلاح اعمال زراعت و فلاحت و مزید اطلاع و علم عموم اهالی نگاشته و منتشر میشود، برای رجال و مردانی که شایق آبادی مملکت و طالب ترقی زراعت هستند، بدواً دو نمره مجاناً فرستاده میشود.، هر کس طالب باشد، قیمت آبونه و وجه اشتراک شش ماهه آن را که در حقیقت کم و غیر قابل است، نقد همراهی کارسازی فرمایند و شش ماهه ثانی را پس از شش ماه دیگر لطف خواهند کرد ... ]
مجله فلاحت مظفری از شماره اول با حروف سربی انتشار یافت، اما به دلیل مشکلات فنی، از شماره سوم از چاپ سنگی و خط نستعلیق استفاده شد. مطالب این نشریه عمدتاً حول موضوع کشاورزی و خبری، علمی، آموزشی بود.
این نشریه تا سال 1325 ه.ق به انتشار خود ادامه داد و به شماره 19 رسید. شماره های آخر نشریه را مهدی معاون اداره فلاحت امضا کرده است.
معرفت
یکی دیگر از نشریه های آموزشگاهی که در سال های پیش از مشروطیت منتشر شده است معرفت نام داشت.
سید علی کاشفی خوانساری در کتاب «از باب قرائت اطفال» در خصوص این نشریه نوشته است :
[ ... این نشریه وابسته به مدرسه معرفت بود که آن مدرسه در اواخر سال 1318 یا اوایل سال 1319 هجری قمری در تبریز آغاز به کار کرد.
این مدرسه را از مدارس مهم زمانه خوددانسته اند. مدرسه معرفت مدتی پس از مشروطه تعطیل شد. مدیر و مؤسس این مدرسه و مدیر نشریه معرف میرزا عبدالله خان، یکی از سادات جهانشاهی تبریز بود. پدرش میرزا تقی، وزیر عدلیه بود که صدر عدلیه لقب داشت.
شماره اول معرفت در غره ربیع الاول 1319 منتشر شد. دوره انتشار این نشریه را ماهنامه نوشته‌اند. سید فرید قاسمی آن را نخستین مجله تبریز نامیده است ... محل انتشار نشریه، مدرسه معرفت بوده است. چاپ نشریه به صورت چاپ سنگی بوده و صاحب امتیاز آن با امضای عبدالله حسینی مطلب می‌نوشته و در سر لوحه روزنامه چنین نوشته بوده است:
"لایحه‌ای است محتوی به مسائل علمیه و فنیه و صناعیه و مطالب دائر به مکاتب مدارس و از هر قبیل که راجع به فایده عامه باشد."
نوروز
اولین شماره روزنامه نوروز 22 ذیحجه سال 1320 ه.ق از سوی ناظم الاسلام کرمانی منتشر شد. این جریده به صورت هفتگی و با چاپ سنگی منتشر می‌شد. میرزا کاظم خان کرمانی از جمله نویسندگان این روزنامه بود.
این نشریه را منسوب به مدرسه مقدماتی و ابتدایی « اسلام » دانسته اند. مدرسه اسلام در سال 1317 ه.ق. به حکم و حمایت حضرت آیت الله سید محمد طباطبایی تأسیس شد و اولین مدرسه جدیدی محسوب میشود که با دخالت مستقیم علما و مجتهدین آغاز به کار کرد. ناظم مدرسه، میرزا محمد کرمانی نام داشت که به خاطر این مسئولیت در مدرسه اسلام، ناظم الاسلام لقب گرفت. برخی کتاب ها و جزوه هایی که ناظم الاسلام نوشته بود، به عنوان منابع صرف و نحو مدارس مختلف به کار می‌رفت. وی نویسنده کتاب تاریخ بیداری ایرانیان است.
شماره 49 اولین شماره سال دوم نوروز است که 15 صفر 1322 منتشر شد. در این شماره این عبارت به چشم می‌خورد : « از طلاب و متعلمین مدارس یک عشر قیمت گرفته نمی شود. » اشتراک سالیانه نشریه در سال دوم دو تومان بود. مسلک نشریه در سال دوم چنین اعلام شده است :
در این جریده از مطالب علمیه و ادبیه و سیاسیه و منافع ملیه و فواید عامه و وقایع متعلقه به مدارس و مکاتب بحث میشود. هر گونه مقاله علمی و ادبی و صناعی و تجارتی که مفید به حال ملت [ باشد ] و منافی دین و دولت نباشد پذیرفته و به اسم صاحب آن درج میشود.
دعوه الحق
این نشریه کاملاً ویژگی های یک مجله را داشت. قطع آن شبیه کتاب بود و روی جلد آن تنها نام نشریه و آیات قرآن به چشم می‌خورد .
اولین شماره ماهنامه دعوه الحق در اول شعبان 1321 قمری در تهران منتشر شد. مدیر این نشریه شیخ محمد علی بهجت دزفولی معروف به بهجت العلما بود. مطلب شماره اول این نشریه مقاله‌ای در 12 صفحه بود و شامل 10 فصل درباره اسلام و دعوت مسلمین به حقیقت اسلام به جهت پیشرفت دوباره بود.
در صفحه ماقبل آخر، « هدف مجله » ترویج دین و تشیید شریعت ذکر شده و از ندیم السلطان وزیر انطباعات ستایش شده است. و آرزو شده است که‌ای کاش مجله بانی داشت و می‌توانست به رایگان توزیع شود.
به طور کلی مطالب این نشریه آموزشی بوده است. مقاله « قرائت و کتابت » در شماره 7 مورخ صفر 1322 به این شرح به چاپ رسیده است و روی صحبت آن با دانش آموزان بوده است :
خواندن و نوشتن مایه تمییز انسان است از بهایم. هر که را نوشتن و خواندن نبود از انسانیت بهره‌ای ندارد. فقط باید مانند خر باری به دوش کشد و شکمی پر کند. این است که حضرت ختم رسل و برگزیده از کل، طلب دانایی را بر عموم آحاد ملت خود فرض و متحتم فرمود. لهذا می‌باید عموم مسلمین نو باوگان خود را مهمل نگذارند و از آغاز صباوت به خواندن و نوشتن باز دارند تا از عمر و زندگانی خود برخوردار شوند و در این مقام صحیفه دعوه الحق دو نصیحت به محصلین که نو نهالان گلستان اسلامیت اند مینماید و باید اولیاء اطفال و رؤسای مدارس اهتمامی در اجزای آن بنمایند. اول آن که طفل از ابتدای تحصیل باید سعی نماید که صحیح بنویسد. به واسطه آن که خط غلط یکسره از درجه اعتبار ساقط است. ولی افسوس که ما عموماً به این درد مبتلا هستیم ؛ خدا ما را شفا بدهد.
دوم آن که سعی بنمایند که خوانا و مقرو بنویسند. به هر قلم و وضعی که می‌خواهد باشد. به واسطه آن که وضع خط برای افاده و استفاده است نه برای نقش و نگار ؛ بر عکس آنچه امروز متداول است که تمام همت مردم به زینت دادن خط است و آن جهت اصلیه ابداً منظور نظر نیست.
آن گونه که سید علی کاشفی خوانساری در کتاب « از باب قرائت اطفال » نوشته است : ظاهراً پس از مشروطیت، بهجت با به عهده گرفتن مسئولیت نشریه معارف، انتشار دعوه الحق را متوقف کرد. این نشریه برای دانش آموزان تخفیف قائل بود : « به طلاب و شاگردان مدارس جدیده ده دو تخفیف داده میشود. » (20% ) دعوه الحق با چاپ و حروف سربی منتشر می‌شد.
مکتب
میرزا حسن رشدیه، پایه گذار و بانی مدارس ابتدایی جدید در ایران است. وی در سال 1267 هجری قمری در تبریز به دنیا آمد. پدرش آخوند ملا مهدی تبریزی نام داشت. میرزا حسن پس از تحصیلات مقدماتی و حوزوی در 22 سالگی پیش نماز یکی از مساجد تبریز شد.
وی در سال 1300 اولین مدرسه اش را در ایروان تأسیس کرد. اولین مدرسه او در ایران حدود سال 1305 در تبریز افتتاح شد. سال 1315 به تهران آمد و اولین مدرسه ابتدایی ایرانی را در تهران بنا نهاد.
وی در سال 1322 مدرسه دیگری به نام مکتب تأسیس کرد. در همین زمان بود که روزنامه مکتب را بنیان گذاشت.
کتاب راهنمای مطبوعات عصر قاجار این نشریه را ماهنامه سیاسی فرهنگی معرفی می‌کند. اولین شماره مکتب در سال 1323 هجری - قمری منتشر شده است. در کتاب تاریخ بیداری ایرانیان ضمن اشاره به اهداف سیاسی رشدیه از انتشار روزنامه چنین نوشته شده است : برای ترویج مقصود، روزنامه‌ای ایجاد کرد موسوم به مکتب. خواست که در روزنامه مردم را بیدار کرده و به ترویج معارف بکوشد. لیکن وزیر علوم و انطباعات از روزنامه او و سایر جراید جلوگیری کردند.
نام کتاب: نقش آفريني رسانه‌ها در جامعه دانايي/ نويسنده: حسين مستقيمي/ قطع: رقعي/ تعداد صفحات: 216 / شمارگان: 1500 نسخه/ چاپ اول: 1390/ قيمت: 4000 تومان/ ناشر: دفتر مطالعات و برنامه‌ريزي رسانه‌ها
به گزارش روابط عمومي دفتر مطالعات و برنامه‌ريزي رسانه‌ها، کتاب حاضر برگرفته از رسالة دکتراي نويسنده با عنوان «تبيين نقش و جايگاه رسانه‌ها در جامعه دانايي و ارائه رويکرد مديريتي متناسب با آن» است که زمينه‌هاي دانش‌افزايي و رسيدن به معرفت هم در روش تحقيق و هم مباحث نظري، در آن مورد توجه قرار گرفته است.
نويسنده در بخش‌هاي هفت گانه کتاب مي‌کوشد با اشراف بر عناصر فرهنگ و ارتباطات، ضمن تبيين نقش و جايگاه رسانه در جامعه دانايي محور، فاصله بين حقيقت رسانهاي تا رسانه ايده‌آل در جامعه آرماني را ترسيم نمايد.
وي با تأکيد بر جامعه اطلاعاتي و اهميت توليد دانش در جوامع امروزي، به تشريح ارزش و مختصات جامعه دانايي ميپردازد و در اين فراز، نتايج درخوري را به خواننده عرضه مي‌‌کند.
نگارنده در اين اثر بيان مي‌کندکه جامعه دانايي يک آرمان گريز ناپذير در مسير توسعه و تعامل هر ملتي است که در آن گردش امور مبتني بر دستاوردها، اطلاعات و شاخص‌هاي علمي است و رسيدن به آن جز با بهره‌گيري از ابزار رسانه امکان‌پذير نيست.
رسانه در اين گذار به عنوان يکي از ابزار و وسايلي است که مي‌تواند با نفوذ و کارکردهاي متفاوت، جوامع را در دستيابي به اهداف خاص خود ياري دهد. در دنياي امروز با وجود امکانات نوين و گستردگي عرصه پژوهش اين امکان در اختيار نظريه‌پردازان و پژوهشگران رسانه قرار داده شده است تا با به آزمون گذاشتن نتايج تحقيقات خود، کاربردها و کارکردهاي نويني را در زمينه تأثير گذاري رسانه‌ها به دست آورند.
وي ضمن تاکيد بر تدوين الگوهاي هنجاري متناسب با عملکرد رسانه‌ها اذعان مي‌دارد که رسانه‌ها در حال حاضر از الگويي تبعيت ميکنند که فاقد راهبردهاي جامع در خصوص نقش و جايگاه خود در يک جامعه آرماني هستند. اين وضعيت مي‌تواند منجر به بحران رسانه‌ها و نابساماني‌هاي رفتاري آنها در حوزه ارتباطات اجتماعي شود که براي نقش‌آفريني مؤثر لازم است تا الگويي هنجاري براي مديريت رسانه‌ها ترسيم شود و کارکردهاي کلان فرهنگي و اجتماعي در آن مدنظر قرار گيرد. اين تحقيق در صدد تبيين اين چيدمان از رسانه‌ها در جامعه دانايي محور است.
فصول مختلف اين کتاب عبارتند از:
- يادداشت ناشر
- پيشگفتار
- ديباچه
- مقدمه
1. شناسنامه يک تحقيق نظري
2. سازمان‌هاي رسانهاي ميراث عقلانيت ارتباطي
3. مختصات جامعه دانايي
4. رسانه‌ها، راه طي شده
5. راهبرد فرهنگ ارتباطات رسانهاي
6. رسانه ايده‌آل در جامعه آرماني
7. رسانه‌ها: راه پيش‌رو
- ضميمه
- منابع
مصاحبه Interviewing
"من از صحبت کردن درباره خودم متنفرم"
"من جرات صحبت کردن دارم اما تو زمانی می فهمی که با من مصاحبه کنی"
روزنامه نگاری به معنی کسب اطلاعات و سوال کردن یکی از بهترین راههای به دست آوردن آن است. این سوالات زیاد هستند.
یک روزنامه نگار می تواند از چند ابزار مختلف استفاده کند از جمله بریده جراید ، جستجو در ماخذ کتاب و یا آگهی اینترنتی و نمونه هایی از زمینه های مقالات و مطالب نشریات. این ممکن است که کافی باشد.
به هر حال برای دستیابی به همه اطلاعات ، یک روزنامه نگار ناگزیر است که داستان/ مطلب جالبی تهیه کند و به آن عمق و یا رنگ بدهد. این روش نسبت به مصاحبه با شخصی که درباره موضوع و سوالات قابل پرسش آگاهی دارد ، روش بهتری نیست.
منطق / حکمت روزنامه نگاری می گوید که مصاحبه جایگزین نمودن صحبت کردن با خبرنویسی نیست.
فرض (کاملا واقعی) بر این است که شرح شفاهی وقایع / مطلب نسبت به بسیاری از موضوعات مهم و مورد توجه ، بیان خیلی ساده ، شانس عرضه و نقل قول قابل استفاده و نیز مدارک نوشتاری مقبولتر است. اهمت مصاحبه ها را نمی توان در مطالب خبری مفید غلوآمیز یافت.
آماده سازی / تهیه / انجام مصاحبه:
بسیاری از مطالب و خبرها از چند نوع مصاحبه نشات می گیرد. به طور مثال گپ زدن با یک فرد ناشناس در یک جلسه دراز و یا با رییس اجرایی / مدیرعامل یک یک شرکت بزرگ. آمادگی داشتن برای مصاحبه شونده واجب و حیاتی است.
برخی از روزنامه نگارانی که مصاحبه می کنند ، با کم کردن زمان و یا فرصت ندادن برای آمادگی ، مصاحبه شوندگان را تحت فشار قرار می دهند. به طوری که موفقیت های عمومی روزنامه ها در حرفه و خواسته هایش منوط به گفتگوی یک گزارشگر است. به هر حال حتی در این موقعیت نیز شما به خبر مرتب شده ای نیاز دارید که روی میز گذاشته شده است. آنها چه کسانی هستند؟ آنها چه کاری می خواهند انجام دهند؟ شما حتما از انجام یک مصاحبه سرد و بی روح اجتناب کنید.
برخی روزنامه نگاران می گویند که آنها هرگز برای انجام یک مصاحبه آماده نمی شوند. آنها می گویند که مصاحبه به عنوان مکالمه و پرسیدن اولین پرسش است پس اجاره اجازه بدهید مسیر خودش را پیدا کند. آنها ادعا می کنند که پاسخهای مصاحبه شونده را به راحتی و با مکالمه روان جمع آوری کرده اند.
این امر بسیار پسندیده است اما می توان گفت که روزنامه نگار به تنهایی می تواند این کار را انجام دهد ولی مصاحبه شونده هم قادر است شکل و مسیر مصاحبه را به او دیکته و القا کند.
با این روش شما می توانید به اتاق خبر برگردید و با جوابهایی روبرو شوید که در آنها به تعدادی از سولات شما پاسخ داده نشده است و یا از آن بدتر مصاحبه ای را تهیه کنید که در آن گفتگوی مطلوب انجام ولی خارج از موضوع مصاحبه شده باشد.
هدف از مصاحبه:
همه مصاحبه ها به خاطر یک علت انتخاب می شوند. مصاحبه ها معمولا به خاطر اهمیت شخص ، مکان ، طرحی برای فروش ، یک فیلم ، کتاب ، عرضه یک محصول ، جنگ ، شورش و یا عللی که باعث جلب توجه مردم شوند انتخاب می شوند.
این عقیده درستی در ذهن شماست بدانید که قبل از رفتن به یک مصاحبه برای اینکه مصاحبه شوندگان بایستی بدانند که چیزی می خواهند به شما بگویند؟ و شاید چه چیزی هست که آنها نمی خواهند به شما بگویند؟
آن امر مهم است که به بدانیم دلایل انجام مصاحبه برای یک مصاحبه شونده شاید ممکن است که با دلایل شما برای درخواست مصاحبه با آنها منطبق نباشد. به طور مثال شما اهداف و انتظارات مختلفی دارید و این همیشه ممکن است که متقابلا با اهداف و انتظارات مصاحبه شونده سازگار نباشد.
ویلیام راندولف هارست از صاحبنظران رسانه ای آمریکا به طور خلاصه مشاهده کرد که: "همه خبرها چیزهایی هستند که شخصی بخواهد توصیف کند. بقیه تبلیغات هستند." (هاریس و اسپارک 5 :1998).
به طور عام می توان گفت که همه مصاحبه شونده ها یک موضوع( داستان) برای گفتن (یا فروختن) دارند در حالی که مصاحبه کننده ها می خواهند صفحات خبری را پر کنند و در نتیجه دوتایی با هم دیگر در آنچه که فیامتا روکو نویسنده برجسته سال (در قلوور49 ـ 2000) یو.کی پرس اوارد یک آیین و مقررات کاملی را برای استفاده دیگران تدوین کرد مورد توجه قرار می دهند.
روزنامه نگار به / خبر / رویداد نزدیک به موضوع و به صمیمیتی که دیدگاهها و نگرشهای ابتدایی او را تایید کند ، نیاز دارد. او همچنین موضوع ، ذهنیتها و نیازهای شخصی اش را نیز دارد. در ابتدا (مهمتر از همه) خبر باید مطابق علاقه روزنامه نگار باشد تا او را از سازش کردن بازدارد و او را برای شرح موضوع خبری که کامل است وادار کند چیزی که فقط یک "خبر" است.
روزنامه نگار برای مصاحبه شونده وسیله ای است که او معرفی می کند و دیدگاه او را از واقعیت یک مساله گسترده و عمومی بیان می کند. در حالیکه مصاحبه شونده یا منبع موجب می شود که روزنامه نگار تصویر وسیعتری از واقعیت به عموم ارایه کند.
تحقیق:
قبل از انجام دادن یک مصاحبه شما به انجام تحقیق برای اطلاع از موضوع نیاز دارید. اگر شما چیزی در مورد مصاحبه شونده ها یا آنچه که به آنها مربوط می شود ، بدانید به طور عمومی متاثر می شوند. اما از وانمود کردن اطلاع بیشتر از آنچه که مربوط به کار شماست ، اجتناب کنید. هرجا که ضروری است این گونه موضوعات را از مصاحبه شونده بخواهید تا برای شما تکرار کند و توضیح دهد. شما حتی می توانید برای بی اطلاعی خودتان در موضوعات ویژه عذرخواهی کنید و سپس جلوتر بروید و توضیح دهید که چرا شما با او به عنوان یک کارشناس مصاحبه می کنید.
قسمتی از تحقیق در مصاحبه که شما باید انجام دهید:
* فهرستی از بریده جراید موجود در کتابخانه اتاق خبر بررسی کنید و ببینید که قبلا در مورد شخص یا موضوع چه چیزی نوشته شده است.
* بررسی و ببینید که او چه کسی است.
* بررسی کنید که برای نمونه آیا چیزی در مورد موضوع در روزنامه های امروز وجود دارد؟ خبر شما بایستی یک سابقه داشته باشد.
* بررسی کنید و ببنید که آیا یک انتشار مطبوعاتی در مورد موضوع یا هر کپی ضروری قابل دسترس وجود دارد؟
* هر مطالب دیگری را که بایستی آماده شود ببینید. برای مثال اگر یک مولف محلی کتاب جدیدی بنویسد ، آنرا بررسی کنید و یا جلد آن را که قبلا فرستاده شده گردگیری گیری کنید.
* با همکارانتان که ممکن است چیزی را در مورد موضوع بدانند ، صحبت کنید. برای مثال اگر شما در مورد چیزی با مدیر جدید باشگاه لیدز یونایتد مصاحبه می کنید ، با ویرایشگر ورزش یا یکی از نویسندگان فوتبال صحبت کنید.
اگر شما هیچ تحقیقی انجام نداده باشید ، برخورداری مصاحبه شونده از تحصیلات دانشگاهی شما را به عنوان یک روزنامه نگار در موقعیت خیلی سخت تری قرار می دهد. به هر حال مهم این است که اهمیت تحقیق را تشخیص داده و آمادگی لازم را برای تطبیق شرایط طولانی بودن و اهمیت خبر ( موضوع ) داشته باشید.
بنابراین قبل از هر چیز دیگری شما برای نوشتن درباره موضوعتان به قسمتی از مطلب آماده که روی صفحه وجود دارد نیاز دارید. آن ممکن است مقاله ای 800 کلمه ای یا یک خبر 200 کلمه ای باشد؟ این موضوع تعداد سوالاتی را که شما باید بپرسید و نیز مقدار زمانی را که شما برای مصاحبه تعیین می کنید ، مشخص می کند.
ترتیب دادن / بر پا کردن / برگزاری مصاحبه:
وقتی که برای انجام یک مصاحبه تصمیم می گیرید شما باید تاریخ و زمانی را که برای خودتان و مصاحبه شونده راحت باشد تعیین کنید. وقتی که زمان مصاحبه را تعیین می کنید از خودتان بپرسید که آیا من به خودم و مصاحبه شونده زمان کافی برای آماده سازی می دهم؟
وقتی زمان مصاحبه را تعیین می کنید به خودتان فرصت دهید تا زمان کافی برای رفتن به جایی یا به دست آوردن اطلاعاتی مورد نیاز خود داشته باشید و سپس برای نوشتن گزارش / مصاحبه به دفتر نشریه برگردید.
در هر صورت اگر مصاحبه شونده مشغول است ، او بایستی فقط به شما یک زمان کوتاهی بدهد ـ بگویید 20 دقیقه ـ و در مورد ملاقات با فرد مشهوری که آخرین فیلم ، کتاب یا سی.دی ای را ویرایش / تهیه می کند ، مسوول روابط عمومی وی به شما زمان بسیار محدودی را خواهد داد و به آرامی روند / جریان مصاحبه را کنترل خواهد کرد و زمینه را برای مصاحبه روزنامه نگاران قبل و بعد از شما فراهم خواهد کرد.
این مصاحبه ها را آبزرورلاین باربر (در قیلور2000.204) چنین توصیف می کند:
..... حروف شکسته چاپخانه کامل برای مصاحبه
..... وسط لابی هتل در جایی که وقتی یک ستاره هالیوود رهسپار لندن است و بدون وقفه در مورد آخرین فیلم هایش صحبت می کند
.... آنها موقع صحبت گیج می شوند ، موقع صحبت صدایشان می گیرد ، اغلب موقع صحبت عصبانی می شوند ، آنها موقع صحبت کردن در مورد فیلم و داستان / حکایت / قصه آن وراجی می کنند ، همه پاراگراف ها را تکرار می کنند ، آنها هرگز نمی توانند سوال به خاطر بیاورند ، اگر از آنها سوالی را بپرسید که پیشتر با آن رو به رو نشده بودند ، آنها مثل آهوی چابک می پرند.
بر عکس یک مصاحبه شونده به زحمت می تواند با موضوع مرتبط باشد. به هر حال این امر به وسعت خلاقیت نویسنده مکم می کند. %Dا نقشه های مهم و چیزهایی را که آنها نیازمند ترسیم یک نمودار برای کمک به توضیح یک نکته هستند ، فاکس و یا ایمیل کنیم. مصاحبه های رو در رو خیلی شخصی تر از انواع دیگر مصاحبه ها هستند چرا که شما فقط بر روی زبان ، ظاهر بدن و نه اطراف وی توجه می کنید.
شما چند مقاله در مورد ویژگیهای شروع گفتگو با یک مصاحبه شونده خوانده اید و یا با نظریات مختلف در مورد اینکه مصاحبه شونده ها چه لباسی می پوشند ، یا از خانه هایشان می گویند و یا از اداره ها یا رستورانهایی که مصاحبه در آنها برگزار می شود آشنا شده اید؟
یک نقشه مقطعی از یان بایات مدیر سابق روابط عمومی امور آب با یک جفت پارگراف در ابعاد بزرگ و نقاشیهای رنگی دیوارهای اداره اش را در طبقه پنجاهم اداره مرکزی او در بیرمنگام نشان می دهد.
مصاحبه کننده این گونه تزیینات را حین ورود تحسین می کند (حتی اگر آنها واقعا به میلش نباشند) و بابات به مصاحبه کننده گفت که او آنها را برا یک مصاحبه شونده خوانده اید و یا با نظریات مختلف در مورد اینکه مصاحبه شونده ها چه لباسی می پوشند ، یا از خانه هایشان می گویند و یا از اداره ها یا رستورانهایی که مصاحبه در آنها برگزار می شود آشنا شده اید؟
یک نقشه مقطعی از یان بایات مدیر سابق روابط عمومی امور آب با یک جفت پارگراف در ابعاد بزرگ و نقاشیهای رنگی دیوارهای اداره اش را در طبقه پنجاهم اداره مرکزی او در بیرمنگام نشان می دهد.
مصاحبه کننده این گونه تزیینات را حین ورود تحسین می کند (حتی اگر آنها واقعا به میلش نباشند) و بابات به مصاحبه کننده گفت که او آنها را برای خودش نقاشی کرده است. این امر نه تنها یخ ارتباطی آن دو را شکست بلکه او یک قطعه ای از موسیقی یا نوشتار متعلق به او را نیز گرفت.
کجا؟
شما برای انجام یک مصاحبه مناسب رو در رو به یافتن محلی نیاز دارید که برای هر دو شما مناسب باشد. مصاحبه شونده شما به احساس راحتی و آرامش نیاز دارد تا بتواند به طور آزادانه صحبت کند. بنابراین شما باید مصاحبه را در اداره او یا در محلی که او پیشنهاد می کند ، انجام دهید.
به هر حال شما هم باید مطمئن شوید که زمان ملاقات و مصاحبه برای شما نیز مناسب است. آیا شما به راحتی زمان انجام این مصاحبه را دارید؟ آیا شما یک بار مانع انجام مصاحبه می شوید؟ (در اتاق محل ملاقات در اداره مصاحبه شونده)؟
اگر شما مصاحبه شونده را در یک کافه و یا رستوران ملاقات کنید ، می توانید حین پرسیدن سوالات و یادداشت برداشتن چیزی بخورید و با نوشیدنی بنوشید؟
یکی از همکاران که می خواست با "پاتریشیا هاج" به عنوان یک هنرپیشه زن مصاحبه کند ، او قبول کرد که با وی به عنوان یک ستاره در رستورانی در شهر لندن مصاحبه کنند. ولی خانم "هاج" در حالی که چند نفر پیشخدمت با احترام از او پذیرایی می کردند خیلی منتظر مصاحبه کننده ماند ولی در مقابل گزارشگر و مصاحبه کننده (کسی که برگه های مصاحبه را تنظیم می کند) با اهانت آشکار با او برخورد / رفتار کرد.
مصاحبه کننده وقتی با باتریهای ضعیفی که صدای موسیقی را بم تر می کند در داخل ضبط صوت کوچک خود رو به رو شود و شروع به نوشتن در دفتر یادداشت دستی کوچک کند که برای فضای بین سالاد والدورف و نان باگت روی میز خیلی بزرگ است ، به این طریق برای همیشه از پیشرفت باز می ماند.
"کارول ریچاردسون" نویسنده مجله "فری لنس" همیشه از مصاحبه های ظهر پرهیز می کند. او می گوید: اگر من به نهار بروم نمی توانم سوالهایم را بپرسم و پس از صرف یک نهار کامل نمی توانم با مصاحبه شونده ها مصاحبه کنم. در عوض او ترجیح می دهد با آنها در مورد موضوعاتش در خانه خودشان مصاحبه کند. این به خاطر ویژگیهای مجله اوست چون اغلب در مورد بعد خیلی شخصی مصاحبه شونده ها می نویسد. نوشتن مقاله جان لانگر سخنران ارتباطات استرالیایی(2000.121 ) فراتر از تراژدی (ToT) است. او طرحهایی را ارایه و در آن داستانهای قربانی را توصیف می کند که در آنها به پاسخهای همفکری از طریق عمل عاطفی توجه شده است.
هدف او به دست آوردن پاسخ های عاطفی مصاحبه شونده نسبت به یک موضوع شخصی به منظور اثرگذاری حسی و عاطفی در خواننده ها و مخاطبان است. اگر چه لانگر بیشتر از ترکیب زبان خبر تلویزیونی و داستانهای قربانی استفاده می کند ولی حقیقت را مانند ژانر مجلات ویژه زنان بیان می کند.
این امر برای دیچاردسون به این معنی است که مصاحبه ها اغلب می توانند درست باشند. برای مصاحبه شونده ها یک تجربه عاطفی ، یک تراژدی خیلی شخصی و سالم ، شرایطی را فراهم می کند تا فضای درستی بسازیم. این امر به مردم کمک می کند که احساس راحتی کنند و به همین علت مصاحبه برای شما خیلی آسان شروع می شود.
در طرف دیگر مصاحبه شونده قرار دارد. او مدیری مدبر و قدرتمند و یا عضوی از یک شورای مهم یا یکی از افراد متنفذ است. شما به عنوان یک مصاحبه کننده نمی خواهید که آنها احساس کنند که خیلی راحت و یا خیلی زیاد در کنترل هستند.
مکانی طبیعی برای خوردن قهوه در یک هتل یا یک قهوه خانه آرام ممکن است خیلی مناسب باشد. صرفنظر از محل ، شما در هر صورت مصاحبه رودررو را ترتیب بدهید.
* لباس مناسب بپوشید
* به موقع و سر وقت باشید
* مودب باشید
* خودتان را معرفی کنید
لباسی که شما می پوشید مهم است. چرا که ممکن است پوشیدن لباس جین ، سویی شرت و یا لباس مربی ورزشی برای یک داستان و جنایت خیابانی مناسب باشد. پوشیدن این لباسها هنگام مصاحبه با یک شهردار متشخص و یا یک رئسیه در WI مناسب نیست.
یک مصاحبه خوب اغلب منوط به به کسب اعتماد مصاحبه شونده است و متاسفانه می توان گفت: آنچه که شما در مصاحبه در نظر می گیرید موجب جلوگیری یا تاثیر بر این فرایند می شود.
به موقع بودن در مصاحبه مهم است. دیر رسیدن و نفس نفس زدن ، عذرخواهی کردن به خاطر پنچر شدن لاستیک ها و یا از کار افتادن اتوبوسها مصاحبه شما را تحت تاثیر قرار می دهد.
جدا از هر چیز دیگری اگر مصاحبه کننده دیر برسد و مصاحبه شونده ممکن است رفته باشد. اگر شما شماره موبایل مصاحبه شونده را گرفته باشید و ناخواسته دیر کنید می توانید پیشاپیش زنگ زده و به او اطلاع دهید.
همواره مودب باشید. حتی اگر مصاحبه شونده گستاخ / بی ادب یا مخالف شما باشد. اصرار کنید ، سوالاتتان را محکم و با اصرار بپرسید اما هرگز خونسردیتان را و کنترل رفتارتان را از دست ندهید (از کوره در نروید).
معرفی کردن خودتان واجب است. مگر این که شما تحقیق مخفی انجام دهید و بدانید که شخصی که شما مصاحبه می کنید باید بشناسد که چه کسی هستید؟ در کدام روزنامه کار می کنید ، نویسنده آزاد هستید و یا این که درباره چه موضوعی مطلب می نویسید؟
شما باید مصاحبه را کنترل کنید. تجارب عمومی و شخصی رسانه ای نشان می دهد که به ویژه مصاحبه شونده ها در موقعیتهای قدرت و اقتدار در طول یک مصاحبه بیشتر خودشنا را کنترل می کنند. بنابراین آنها فقط آن کاری را می کنند و آن نکته هایی را که موفقیت آمیز بوده می گویند. شما به عنوان مصاحبه شونده از این امر آگاه باشید و مواظب باشید که در جواب سوال شما با استنباط پاسخهایی را که شما برای گزارشتان نیاز دارید می دهد. در بیشتر مصاحبه ها انتظار می رود مصاحبه کننده کنترل شود. در حقیقت روزنامه نگاران به طور مکرر با این سوال رو به رو می شوند که: "شما از من چه چیزی نیاز دارید؟" "چه کاری می خواهید که من انجام دهم؟"
مصاحبه تلفنی:
کاهش هزینه و افزایش فشار کاری و کمبود وقت در اتاق خبر به این معنی است که مصاحبه ها بیشتر و بیشتر تلفنی انجام شوند. مصاحبه تلفنی می تواند غیرشخصی باشد. در مصاحبه تلفنی هیچ شانسی برای منظم کردن شنیده های نامفهوم و گفتاری که با اندکی تغییر در بیان پیش می آید ، وجود ندارد. وقتی یکی از شما (مصاحبه کننده و یا مصاحبه شونده) در پشت تلفن سرگرم شوخی یا کار دیگری باشید این خطر وجود دارد که یکی از شما مطلب گفته شده را نشنیده یا نفهمیده باشید.
به هر حال اگر مصاحبه در حد یک زنگ تلفن کوتاه باشد و مصاحبه کننده مشغله کاری زیادی داشته باشد ، انجام این مصاحبه از روشهای مثبت و مطلوب برای مصاحبه است.
همواره تلفن یک وسیله آشنا برای مصاحبه شونده محسوب می شود و مصاحبه شونده در مصاحبه تلفنی نسبت به ملاقات و مصاحبه در یک محل ناشناخته احساس راحتی بیشتری می کند.
شما برای انجام این نوع مصاحبه نیز به آمادگی برای انجام مصاحبه همانند مصاحبه رو در رو و پرسش سوال نیاز دارید. مصاحبه تلفنی این مزیت را دارد که می توانید لیستی از سوالات و زمینه یادداشتها را در جلوی خود به عنوان سوالات آماده داشته باشید.
وقتی شما برای اولین بار برای انجام مصاحبه زنگ می زنید مطمئن شوید که با شخص مورد نظر تماس گرفته اید. ممکن است روزنامه نگاران هنگام پرسیدن سوالات اشتباهی از شخصی دیگر زمان خود را از دست بدهند.
در مصاحبه تلفنی دوباره هجی کردن کلمات با صدای حرف P و B همچنین F و S را که ممکن است اشتباه گرفته شوند ، چک کنید.
مصاحبه چقدر طول می کشد؟
یکی از رایج ترین سوالاتی که یک مصاحبه شونده قبل دادن وقت مصاحبه می پرسد این است که مصاحبه چقدر طول می کشد؟ یکبار شما توضیح داده اید که مصاحبه شونده چه کسی است و چرا شما می خواهید با او مصاحبه کنید. این امر به شما کمک می کند تا بتوانید به مصاحبه شونده خبر دهید که مصاحبه کی پایان می یابد؟ مثلا بگویید: "من فقط می خواهم 20 دقیقه وقت شما را بگیرم...."
از طرف دیگر طول مدت مورد نیاز برای مصاحبه به نوع موضوع مصاحبه و خصوصیت / شخصیت مصاحبه شونده بستگی دارد. مصاحبه با معاون یک مدرسه برای یک خبر در مورد این که چرا اتحادیه مرکزی بازرگانی یک روز اعتصاب کردند ضروری نیست و از اهمیت یکسانی نسبت به مصاحبه برجسته با مادری که مرگ فرزندش را در اثر یک تصادف رانندگی از دست داده است برخوردار نیست.
تجربه هم برای انجام مصاحبه کمک می کند. وقتی که کارول ریچاردسون ابتدا یک روزنامه نگار آزاد بود ، یک مصاحبه برجسته ویژه در مدت چهار ساعت انجام داد.
او می گوید: "من یک مجموعه خیلی طبقه بندی شده برای انجام مصاحبه دارم. داستان را به ترتیب زمان از اول تا آخر مرور می کنم. من آنها را وادار می کنم تا تعداد زیادی جزئیات بیان کنند. برای مثال آنها چه احساسی دارند؟ به چه چیزی فکر می کنند؟ همچنین همیشه این ایده در ذهنم وجود دارد که مصاحبه چه طور یک شروع ، متن و پایان روشنی داشته باشد؟ بسیاری از مصاحبه ها ممکن است زمان زیادی بگیرند اما من اغلب زمان زیادی برای انجام دادن آن صرف نمی کنم."
سوالها ... ؟
در حالی که تصمیم به مصاحبه کردن درباره موضوع مورد نظرتان را دارید ، می توانید لیستی از سوالات مورد نظر خودتان را یا در ذهنتان به خاطر بسپارید یا در جایی یادداشت کنید.
روزنامه نگارانی که تازه می خواهند دست به مصاحبه بزنند شاید این مورد را مناسب تر ببینند که تمام سوالهای خود را در دفتر یادداشت نوشته و سپس می توانند آن را علامت و شماره گذاری کنند. اگر شما هم قصد چنین کاری را دارید ، سوالهایتان را در برگه ای جداگانه بنویسید به طوریکه پس از آن بتوانید به راحتی به این برگه مراجعه کرده و بدون آشفتگی به آنها دست یابید.
همچنین تهیه لیستی از سوالات هنگامی که درجا می زنید و ناگهان ساکت می شوید و چیزی برای پرسیدن به ذهنتان نمی آید بسیار کمک می کند. حتی گاهی بهترین روزنامه نگاران هم در می یابند که دیگر ذهنشان خالی از سوال می شود. به هر حال وقتی که لیستی از سوالات تهیه کردید به طور سرسختانه فقط روی آن کلیک نکنید بلکه به جواب های داده شده هم خوب گوش کنید و به طور مناسب به آنها واکنش نشان دهید و توجه کنید.
" دنیس مک شین " ( Denis Macshane ) ، یک روزنامه نگار باسابقه و عضو یک اتحادیه تجاری و کارگری ، توضیح می دهد که مصاحبه مانند یک گفتگوی مدور و چرخان است که بیشتر دور این محور می چرخد که روزنامه نگاران قصد دارند گفتگو را به همان موضوع مورد نظر خود برگردانند حتی در مواقعی که از زوایای مختلف به آن نگاه می شود و یا اینکه شما قصد دارید جملاتی را به گزارشگر ارایه دهید که به دنبال اطلاعات آن و تهیه یک داستان و مصاحبه هیجان انگیز است.
از یک طرف ، او از جمله روزنامه نگاران حرفه ای است که از زوایای مختلف و دیدگاه های جدید به موضوع مورد نظر خود می پردازد. به هرحال برخی از این فرایندها به مانند روش های حیله آمیز تشبیه می شوند به طوریکه " مک شین " این موضوع را در فصول مذاکرات انجام می دهد. به گفته وی ، آنها ( روزنامه نگاران ) از روش های مختلفی به هدف خود می رسند به این امید که یک سوال مانع ارایه مابقی پاسخ ها نشود.
مطرح کردن یک سوال به روش های مختلف در اغلب موارد منجر به واکنش ها و جواب های متفاوتی می شود اما بیشتر روزنامه نگاران فقط موضوع مورد نظر خودشان را می بینند و به مانند یک جستجوگر فروتن ، ترجیح می دهند که نکات گفته شده را ارزیابی کرده و نمره دهند. برای بیشتر روزنامه نگاران ، امتیاز دادن بهترین روش است . امتیاز به نکاتی که باعث کامل شدن و روشن شدن هرچه بیشتر داستان و موضوع می شود.
با این وجود ، تعریف گفتگوی دوار" مک شین "یک روش جالب است چراکه به یک تجربه مشارکتی بین مصاحبه شونده و مصاحبه کننده می رسد . البته تمام مصاحبه کنندگان باید به خاطر بسپارند که آنها دو گوش و یک دهان دارند و باید از انها به طور مناسب استفاده کنند. تصوری که از یک گفتگو برمی آید این است که یک نفر در حال گوش کردن به مانند یک حامی است و نه یک تهدید کننده و اینکه به طور خالصانه به این کار علاقه مند است. این موضوع بسیار مهم است چراکه مصاحبه شونده را تشویق می کند و این تصور را ایجاد می کند که سوالات شما دقیقا از همانجایی که باید گفته می شود. منطقا ، سوالات مربوطه تشریح می کنند که شما نکته های مورد نظر خودتان را از پاسخ مصاحبه شونده دریافت می کنید نه از صورتجلسه محرمانه . این موضوع همان تاثیری است که برخی مواقع می تواند از طریق طرح یک سری از سوالات بدون ارتباط با جملات قبلی مصاحبه شونده به وجود بیاید.
البته ، گوش کردن با دقت نشان می دهد که مصاحبه پیرامون موضوع مورد نظر روزنامه نگار است . یک روزنامه نگار موضوع A را در سر خود می پروراند اما در طول مصاحبه ممکن است به خاطر نوع جوابهای داده شده موضوع و داستان B هم شکل بگیرد.
" بروس اسمیت " (Bruce Smith ) ، یک روزنامه نگار ارشد در نشریه " یورک شایر ایونینگ پست " ( Yorkshire Evening Post ) یک خاطره را به یاد می آورد که در ان او مشغول تحقیق درباره قتل همسر دستیار یک بازپرس بوده است :
" در حالیکه مشغول مصاحبه با همسایه بعدی بودم من به طور طبیعی درباره جایی که قتل دستیار اتفاق افتاده بود سوال کردم ، از قرار معلوم ، او از سوال احمقانه من تعجب کرد چراکه دستیار بازپرس از یک کانال بیرون کشیده شده بود. این موضوع بعد آن منتشر شد که او همسر خود را کشت و خود کشی کرد بعد از آنکه وی را به خاطر بی نظمی در رسیدگی به پرونده های جنایی مورد مواخذه قرار داده بودند . به نظر می آید که او تسویه حساب های جنایی خود را با قتل همسرش به پایان رساند. "
بنابراین ، این موضوع مهمی است که مصاحبه را بر اساس یک ایده به پیش ببرید با تهیه لیستی از سوالات که قصد پرسیدن انها را دارید . به پاسخهایی که می گیرید خوب گوش کنید و نکته هایی که به دنبال آن هستید و باعث جالب تر شدن مطلب شما می شوند را یادداشت بردارید.
سوالات بیشتر
سوالات خودتان را به طور روشن و مختصر مطرح کنید. از سوالات پراکنده و گوناگون پرهیز کنید مانند " شما کجا متولد شده اید؟ آیا شما در انجا مدرسه رفتید و آیا شما به انجا برگشته اید؟ " این گونه سوالات کسل کننده است و هنگامیکه مصاحبه شونده در حال یادآوری خاطرات خود برای پاسخ دو سوال است ممکن است نکته اصلی در پاسخ سوال سوم باشد. از طرح کردن سوالاتی که به بله یا خیر منجر می شود نیز پرهیز کنید مانند " آیا شما از کارتان لذات می برید؟ " . مصاحبه شونده باید به دادن جواب کامل تشویق شود. شما می توانید این کاررا با طرح کردن سوالات باز انجام دهید. سوالات خود را با کلمات پرسشی چه کسی، چه ، چه موقع، چرا و گونه آغاز کنید . به عنوان مثال " چه چیزی در شغل شما هست که از آن لذت می برید / یا ممکن است متنفر شوید ؟ " یا " به من درباره ... بگویید ؟ " .
سوالات خود را به ترتیب زمانی بپرسید. این به این معنا نیست که داستان خود را نیز به همین ترتیب زمانی بنویسید اما این موضوع راه دیگری را برای طرح کردن سوالات توصیه می کند . اول درباره زندگی ، بعد درباره شغل ، زمان حال ، دستاوردها و درباره آینده سوال کنید.
اگر مصاحبه شونده قصد خارج شدن از مبحث را داشت از طرح کردن سوالات کسل کننده پرهیز کنید . سوالاتی را از وی بپرسید که او را به موضوع اصلی برگرداند.
سوالات خود را در حالت شلوغی و بی نظمی مطرح نکنید . کاملا آرام و خونسرد باشید . همچنین از طرح کردن سوالات از هم گسیخته که راهنمایی های غیر مفیدی به همراه دارد نیز پرهیز کنید.
تشویق مصاحبه شونده
به هنگام مصاحبه عکس العمل های زیادی مانند سر تکان دادن یا لبخند زدن برای تشویق و ترغیب مصاحبه شونده به کار ببرید. به مانند موضوع مورد اشاره قبلی ، سوالات زیادی بپرسید و خود را علاقه مند نشان دهید.
یک مصاحبه شونده ناراضی ، عصبی یا خجالتی یک موضوع گول زننده است و نیاز است که با توجه حل شود . " سارا کری " ( Sarah Carey) ، گزارشگر " باتلی نیوز " (Batley News ) ، تلاش می کند که مردم را با طرح کردن سوالات به صورت غیر رسمی متقاعد به مصاحبه کند :
" من از آنها درباره چگونه هجی کردن نامشان سوال می کنم ، درباره آدرس و سن آنها می پرسم . اگر آن روز مصادف با روز تولد آنها باشد تبریک می گویم یا برای آنها آرزوی سلامتی می کنم سپس به موضوعات غیر مربوط اشاره می کنم مانند وضع آب و هوا ، تمام اینها فقط برای شروع گفتگو است. من این کارها را انجام می دهم برای اینکه بیشتر مردم به خصوص هنگامی که شما مشغول کار برای یک صفحه محلی باشید ، برای اولین بار است که با آنها مصاحبه می شود و این کارها باعث می شود که آنها احساس راحتی بکنند. "
در نتیجه ، متقاعد کردن مردم برای مصاحبه در اولین مرحله برخورد نیاز به مهارت و سیاست دارد. یک راه حل می تواند مورد امتحان قرار گیرد و زمینه ای را فراهم کند که شما بتوانید از مصاحبه شونده مطالب مفیدی به دست آورید. این موضوع در مواقعی که همراه با بی تجربگی یا ریاکاری باشد نتیجه ای در بر نخواهد داشت . بروس اسمیت می گوید : " در موقعیت های مشکل و حساس ، انتشار یک موضوع در قالب یک مصاحبه ، آنها را به سمت مصاحبه شونده سوق می دهد . به هر حال ، تشویق مصاحبه شونده نباید همراه با استرس و فشار باشد چراکه به مانند یک کالای فروشی به نظر می رسد.
در یک متن حزن انگیز ، یک پیشنهاد ساده برای شخص داغدیده باعث می شود که او برای گزارش کردن یک مرگ عاشقانه یکی از آشنایان یا دوستان کمک کند و همچنین از استرس و اندوه افراد بی اطلاع که بعدا در جریان حادثه ای که اتفاق افتاده قرار می گیرند بکاهد . به مانند بسیاری از گزارشگران ، من گالنی از چایی تهیه می کنم و با مردمی که در وضعیت حزن انگیزی قرار دارند همدردی می کنم . "
یک روش که بیشتر روزنامه نگارها در مواجهه با مصاحبه شوندگان ناراضی استفاده می کنند این است که شکاف و فاصله بین جواب اخر و سوال بعدی را که برخی مواقع مصاحبه شونده ایجاد می کند از بین می برند. یک مصاحبه شونده بیشتر به حالت محاوره ای گفتگو توجه می کند که حالت سکوت در ان نیست و آنها هنگامی که چیزهایی برای مکث کردن پیش می آید باز هم به حرف زدن ادامه می دهند. این حالت بیشتر در مواقعی رخ می دهد که آنها این گارد را به خود می گیرند و چیزهایی می گویند که به شما سرنخها و نکاتی را می دهد.
رفتارهای کلی ( عمومی )
از رفتارهایی مانند گستاخی، عصبانیت، لوس بودن ، طعنه آمیز بودن ، عدم اتکا به نفس ، خجالتی و مبهم پرهیز کنید. هیچگاه با مصاحبه شونده مشاجره نکنید . توجه کنید که یک مصاحبه درباره شما یا عقاید و نظرات شما نیست . شما فقط نیاز دارید که شخصیت و استعداد خودتان را در مصاحبه به کار ببرید که این می تواند در پیروزی شما بر یک مصاحبه شونده بی میل و کمک کردن به وی برای راحت بودن و بیرون کشیدن اطلاعات بیشتر مفید باشد.
دلگرم کننده ، همدرد و با ادب باشید. یکدلی کردن و احترام گذاشتن نیز مهم هستند . " کارول ریچاردسون " ( Carole Richardson) توصیه هایی زیر را در این باره دارد:
" من بیشتر به رفتارهای طبیعی انسان علاقه مند هستم و توصیه می کنم که کاملا یک فرد کنجکاو عادی باشید . من از مصاحبه با مردم و گفت و گو کردن با آنها لذت می برم . به عبارت دیگر ، به مانند یک مادر همیشه احساس یکدلی و نزدیک بودن با کسانی می کنم که با آنها مصاحبه دارم که این احساس بیشتر از موقعی است که با دیگر روزنامه نگاران صحبت می کنم .
امر مهمی که باید در رفتار با مردم در نظر گرفت احترام گذاشتن بدون تمسخر آنهاست . با آنها طوری رفتار کنید که دوست دارید همانگونه با شما رفتار شود. "
موضوع مهم دیگر اینکه شما باید علاقه مند باشید .بروس اسمیت می گوید شما باید به طور صادقانه علاقه مند به این کار باشید . این یک قاعده است که او برای تمام مصاحبه ها به کار می برد :
" اعتقاد من بر این است که رعایت این نکته در هر موقعیتی دو موضوع تشویق کردن مصاحبه شونده و به دست آوردن نکته های صحیح را به همراه می آورد. یک مصاحبه کننده باید به خود و زندگی اش نیز علاقه مند باشد نه اینکه این علاقه را فقط در گفتگو با دیگران و گرفتن اطلاعات برای تهیه یک گزارش ببیند. اگر یک مصاحبه کننده با دقت باشد این مبحث به راحتی به دست می آید. این نکته آشکار است اما پاره ای مواقع پیش می آید که در طول مصاحبه نتوان بیان بی حالت و بدون تمایل را از صورت خود هنگامی که در حال بیرون کشیدن اطلاعات است پاک کرد. "
بیشتر نکات کلیدی در انتهای مصاحبه به دست می آیند. روزنامه نگاران از مصاحبه شونده تشکر می کنند ، دفتر یادداشت خود را می بندند ، قلم خود را کنار می گذارند ، دست می دهند و به سمت در خروجی می روند. اینجاست که مصاحبه شونده بیشتر احساس راحتی می کند و چیزهایی را می گوید که در طول مصاحبه از گفتن آنها پرهیز می کرد مانند " اوه ! من تصور می کردم که شما قصد پرسیدن سوالهایی درباره ... را دارید " .
آنها همچنان تکه هایی را که برای تهیه یک گزارش خوب مطرح نکردند تا انتهای مصاحبه نگه داشته اند . تعداد بسیار کمی از مصاحبه شوندگان رفتار مطبوعاتی دارند و در نهایت انها نمی دانند که مقدار کمی از دستاورد آنها در اخبار ما مورد استفاده قرار می گیرد.
سوالات از پیش ارسال شده
برخی مصاحبه شوندگان می خواهند که یک نسخه از سوالات شما را پیش از مصاحبه داشته باشند . شما مجبور به انجام این کار نیستید اما راه دیگری نیز برای گفتگو با این فرد به نظر نمی آید بنابراین شما مجبور به انجام این کار می شوید. تعداد کمی از همکاران ما به این روش سوال های خود را مطرح می کنند مگر در مواقعی که مصاحبه با یک سیاستمدار ارشد یا جزو خانواده سلطنتی باشد. در برخی مواقع نیز مصاحبه شونده دانستن خلاصه ای از موضوع مورد مصاحبه را به سوالات خاص طرح شده ترجیح می داند که این درخواست مورد قبول است.
می توانم آن را قبل از چاپ ببینم؟
در یک حالت دیگر ، متوجه می شوید که بیشتر مصاحبه کنندگان می خواهند که متن تهیه شده را پیش از چاپ شدن ببینند. متن مصاحبه تهیه شده را به انها نشان ندهید چراکه آنها به طور کلی در متن دست می برند ، نقل قولها را تغییر می دهند و تغییرات زیادی در آن ایجاد می کنند که اشتباهات گرامری زیادی که غیر قابل دست زدن است اضافه می شود. زمانی که صرف پس فرستادن متن تهیه شده از سوی آنها نیز می شود ممکن است فرصت و ضرب الاجل شما را از بین ببرد.
به هرحال این نکته را در نظر بگیرید که برخی مواقع نوافق و مصالحه می تواند کارساز باشد. " فیامتا روکو " (Fiammetta Rocco ) برخی مواقع برای چک کردن نقل قولها موافقت می کرد : " ... اگرچه ان یک معامله بود ... اما ... من هیچگاه هیچ نسخه ای از مطالبم را پیش از چاپ نشان نمی دادم . هرگز . این کار به مشکل برمی خورد . "
اگر مصاحبه شونده یک متخصص بود به عنوان مثال یک دکتر یا دانشمند ، ممکن است که بخواهید پاراگراف های مشخصی را که از مطالب زیاد تخصصی پزشکی یا علمی برخوردار است برای چک کردن برای وی ارسال کنید. به ترتیب زمانی ، می توانید خلاصه ای از این مطالب را که می خواهید بنویسید از پشت تلفن یادداشت کنید. به هر حال ، تنها زمانی که یک مصاحبه شونده می تواند یک نسخه از متن تهیه شده قبل از چاپ را ببیند ، موقعی است که انها توجه خاصی به آن دارند. از طرفی دیگر ، تمام سرمقاله ها توسط ویراستار شما کنترل می شوند.
مصاحبه از طریق پست الکترونیکی
مصاحبه از طریق پست الکترونیکی یک پدیده جدید است. این روش سریع و آسان است و برخی از مردم ترجیح می دهند که سوالات را از طریق پست الکترونیکی دریافت کنند تا اینکه به صورت رو در رو یا پشت تلفن باشد.
مصاحبه های از طریق پست الکترونیکی نتیجه بهتر و واقعی تری برای دریافت اطلاعات مورد نظر شما می دهد . جایی که شما می توانید جزییات زیادی دریافت کنید اما دیگر نیازی به یک برنامه برای بیرون کشیدن اطلاعات از مصاحبه شونده ندارید.
زمانی که یک روزنامه نگار به این روش تکیه می کند لازم است که زمان طولانی تری را برای دریافت پاسخها منتظر بماند که البته این موضوع یک مشکل نیز هست چراکه فرصت شما را تنگ می کند. به عبارت دیگر ، مصاحبه پست الکترونیکی ، زمان کافی به پاسخ دهنده برای فکر کردن به سوالات را می دهد که این خود دلیلی است برای اینکه این پاسخها برای نوشتن متن مورد نظر شما بهتر است.
اگر شما پاسخ های پست الکترونیکی فردی را استفاده کنید احتمال خطا در نقل قول بسیار کم می شود . این کار راحتتر است که متن پست الکترونیکی ارسال شده را کپی یا کات کرده و در صفحه خودتان وارد کنید تا اینکه بخواهید متنی را از روی تند نویسی یا نوار کاست رونویسی کنید.
آگاه باشید که برخی جواب های پست الکترونیکی که از سوی یک نفر ارسال شده ممکن است که توسط یک گروه تنظیم شده باشد که البته شما راهی برای دانستن این موضوع ندارید.
در پایان ، چرا مصاحبه می کنیم؟
به دلایلی که در بخش های قبلی به آن اشاره شد ، مصاحبه بهترین روش برای گرفتن پاسخ سوالات است که در نهایت ما را به سمت تنظیم یک گزارش خود سوق می دهد. برخی افراد بدبین مانند " مک شین " اشاره می کنند که ممکن است مصاحبه شوندگان به طور سرد ( ناخوشایندی ) دستکاری شده اند و فقط به امنیت یک ملاقه ( چیز بی اهمیت ) علاقه مندند. اما برخی افراد با تجربه راههای دیگر را پیشنهاد می کنند. بله ، ما هم همان را می خواهیم اما بیشتر روزنامه نگاران که می شناسیم به وفادار بودن و صداقت اهمیت می دهند چراکه اینها باعث اعتماد مردم به آنها و اجازه دادن آنها برای ورود به زندگی مردم می شود. بیشتر ما می دانیم که چگونه از این امتیاز ملاقات استفاده کنیم و تجربه های متنوعی را کسب نماییم.
آخرین مطلب درباره مصاحبه را از زبان " لین باربر " ( Lynn Barber ) بشنوید :
" لذت مصاحبه کردن واقعا بی اندازه است. به خاطر می آورم زمانیکه در ظهر و به هنگام ناهار با " رادولف ناریف " ( Radolf Nureyev ) زیر یک تاکستان در " ساحل کومو " ( Como Lake) به سر می بردم . با صدای ناشناخته اش ، فرهنگ لغت عظیمش ، دانش کتابهایش ، ظرافت علوم فیزیکش ( من این را نمی دانستم اما به دلیل ایدز به زودی می مرد ) ، احساس غربتش برای روزهایی که در لندن داشت ، دردهایی که در کلامش برای دوران کودکیش در Ufa داشت ، دانش متحیر کننده او درباره لوله کشی و مشکلاتی که برای نصب یک کارخانه در جزیره اش در " ناپل " ( Naples ) وجود داشت . ( به خاطر می آورم که در ان هنگام فکر می کردم که خدایا ، این ناریف است و در حال یاد دادن به من درباره تفاوت بین مخزن آب ، آب انبار و تانکر نگهدارنده می باشد ) ، وسعت نظر شگفت انگیز از اشتیاق و علاقه او ... من می توانم فقط به یک دوجین از چنین مصاحبه هایی فکر کنم ، تا زمانیکه من نگران سوال بعدی هستم و نوار کاست در حال تمام شدن است ، من آگاه بودم که یک فرصت و امتیاز طلایی را تجربه می کنم ."
الف) متقاضیان می بایستی نسبت به تکمیل درخواست اولیه خود در پایان همین برگه اقدام نمایند و منتظر تماس دفتر گزینش باشگاه خبرنگاران افق باشند.
ب) متقاضیان پس از تائید صلاحیت عمومی و تخصصی نسبت به تهیه خبر بر اساس سیاستهای اعلام شده توسط باشگاه خبرنگاران افق و همچنین ارسال خبر از طریق ایمیل اقدام می نمایند.
ج) پس از اتمام دوره دو ماه فعالیت برای کلیه شرکت کنندگان به تفکیک سرویس های خبری صدور کارت خبرنگار افتخاری افق برای تهیه خبر صادر و همچنین دسترسی لازم به پرتال خبری افق برای ارسال خبر از بستر اینترنت میسر می شود.
د) شرکت کنندگان موظف به شرکت در دوره های اموزشی رایگان باشگاه خبرنگاران خواهند بود
ه) جذب خبرنگار افتخاری هیچ گونه تعهد استخدامی و حقوقی برای افق در برنداشته اما در صورتی که افق نیاز به جذب خبرنگار ثابت یا حق التحریر داشته باشد خبرنگاران افتخاری فعال در الویت خواهند بود.
و) پس از گذراندن دوره شش ماهه از فعالیت لوازم سخت افزاری و نوشت افزاری مورد نیاز خبرنگاران افق توسط باشگاه خبرنگاران افق تامین خواهد شد.
برای نخستین بار در کشور است که در امور خبرنگاری و روزنامه‌نگاری، کارشناس رسمی دادگستری، انتخاب و سوگند یاد می‌کند.
در مراسمی که به همین منظور و با حضور حمید درخشان نيا قائم مقام دادگستري استان تهران ، مجتبی بهرامعلي رئيس كانون کارشناسان رسمي دادگستري و جمعی از اعضای شوراي عالي كانون برگزار شد پروانه فعالیت دکتر شهناز هاشمی به وی اعطاء شد.
ارزیابی میزان دستمزد کارهای انجام شده توسط خبرنگاران و روزنامهنگاران از حدود صلاحیت‌های کارشناس رسمی دادگستری در امور خبرنگاری و روزنامه‌نگاری است.
دکتر هاشمی در این مراسم سوگند یاد کرد که در امور کارشناسی که به وی واگذار می شود به راستی و درستی، اظهار نظر کند.
وی استاد علوم ارتباطات اجتماعي و عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي است
باتوجه به اهمیت خبر و خبرنویسی به شیوه صحیح و همچنین ارتقای سطح کیفی کار اطلاع رسانی در جامع ، دانشکده خبر دوره های خبر نگاری را با اهداف زیر بر گزار می کند:
- ارتقای سطح کیفی خروجی های خبری در کشور
- مقابله با جهت گیری رسانه های غربی نوین
- تهیه اخبار و اطلاعات بر اساس نقش محوری فناوری ارتباطات و اطلاعات
- ایجاد رویکرد کاربردی به حرفه خبرنگاری و سیستم اطلاع رسانی کشور
- ایجاد تفکر جامع نگر و تعاملی بین بخش های مختلف خبری در رسانه های جمعی
- تشخیص مسائل برتر خبری در زمینه های مختلف جامعه
- قدرت تجزیه و تحلیل سوژه ها و مسلئل مختلف حوزه های خبری
- چگونگی خلق سبک های نوشتاری خاص و رعایت اصول خبرنویسی
عناوین دروس دوره های آموزشی خبرنگاری
کاربرد ادبیات در خبر
برنا مه ریزی خبری
تهیه و تنظیم خبر
سیاستگذاری خبری
مهندس خبر
روانشناسی اقناع خبری
مصاحبه خبری
تجزیه و تحلیل و نقد خبر
گزارش نویسی
جامعه شناسی تبلیغات
نقد سوژه
روزنامه نگاری الکترونیکی
ویراستاری و مدیریت اخبار
فن بیان
مهدی فرقانی از روزنامهنگاران پیشکسوت کشورمان، پرداخت هر نوع هدیه از سوی هر نهادی به خبرنگاران را مورد نقد قرار داده و به خبرنگار مهر گفت: من اساسا با هدیه دادن و هدیه گرفتن در شغل خبرنگاری مخالف هستم. در اصول حرفهای خبرنگاری این مساله مورد تاکید قرار گرفته که هر نوع پاداش و هدیه‌ای که از سوی منابع خبری به خبرنگاران پرداخت شود، اشتباه است و باید از آن اجتناب کرد.
وی ادامه داد: این مساله متاسفانه چند سالی است در فضای خبری کشورمان مرسوم شده و اینکه نامش را هدیه یا هر چیز دیگری بگذاریم از غلط بودن آن نمی‌کاهد. نهادهای مختلف از پرداخت این هدیه‌ها هدف‌های خودشان را دنبال می‌کنند که در وهله اول نمک‌گیر کردن خبرنگاران است تا به اصطلاح هوای حوزه‌شان را داشته باشند.
این استاد علوم ارتباطات قبول کردن این هدیه‌ها از سوی خبرنگاران را هم عملی غیرحرفه‌ای دانسته و توضیح داد: می‌دانم با گفتن این حرف‌ها خیلی از دوستان و همکارانم ناراحت و دلخور می‌شوند ولی باور کنید در درازمدت به حرف من خواهند رسید. من نمی‌توانم درک کنم که چرا یک خبرنگار این هدیه‌ها را قبول می‌کند چه برسد به اینکه شیوه پرداخت آن هم نامعقول و زشت و برخورنده باشد.
فرقانی درباره شیوه پرداخت هدیه مرسوم به هدیه ریاست‌جمهوری نیز گفت: اینطور که شما می‌گویید خبرنگاران برای دریافت این هدیه ازدحام کرده بودند برایم ناراحت‌کننده است. خبرنگارانی که برای گرفتن یک هدیه از یک منبع خبری اینگونه اشتیاق نشان می‌دهند و به اصطلاح سر و دست می‌شکنند، حرمت خود را می‌شکنند و به طور غیرمستقیم می‌گویند که قیمت ما این است و کاری به حقیقت و جستجوی آن نداریم.
وی افزود: وقتی چنین رفتارهایی از سوی خبرنگاران بروز پیدا می‌کند دیگر نباید انتظار داشته باشیم منابع خبری حرمت ما و حرفه‌مان را داشته باشند. این آسیب متاسفانه در حرفه ما ایجاد و در چند سال اخیر هم متداول‌تر شده و اگر جلوی آن را نگیریم سال به سال جدی‌تر میشود. این کارها لطمه جدی به استقلال حرفه روزنامه‌نگاری می‌زند.
این روزنامه‌نگار پیشکسوت با اشاره به اینکه شاید برخی بگویند در حال حاضر هم این حرفه استقلال ندارد، استدلال کرد: حتی اگر این حرف را هم بپذیریم ولی باز هم پذیرش این هدیه‌ها، پذیرش رسمی عدم استقلال حرفه روزنامه‌نگاری از هر دو طرف (هدیه دهنده و هدیه گیرنده) است. این کارها لطمه اساسی به جایگاه حرفه خبرنگاری می‌زند.
فرقانی اضافه کرد: حفظ شرافت یک اصل مهم در کار خبرنگاری است که در وهله اول زمینه‌های حفظ و حراست از آن از سوی خود خبرنگاران ایجاد میشود و بعد باید از منابع خبری بخواهیم که این اصل را رعایت کنند. حفظ شرافت کار خبری بستگی تام و تمام با رفتاری دارد که روزنامهنگاران دارند.
وی کمک‌های نهادهای مختلف به حرفه روزنامه‌نگاری را اینگونه توصیف کرد: این کمک‌ها نباید مستقیم و به صورت پرداخت مالی به شخص خبرنگاران باشد بلکه این حرفه باید به طور غیرمستقیم مورد حمایت همه نهادها باشد تا با حفظ استقلال بتوانند به رسالت خبری خود اقدام کنند. من با اساس هر نوع هدیه دادن و هدیه گرفتن در این حرفه مخالفم. هر نوع تامین مالی روزنامهنگاران باید از سوی صاحبان رسانه‌شان باید باشد. مثال این نوع هدیه دادن با اغماض اینگونه است که قاضی از صاحبان یک پرونده هدیه دریافت کند آیا آنگاه میتواند در مورد حقیقت به درستی قضاوت کند.
این استاد ارتباطات ادامه داد: من وقتی با اساس این کار مخالفم درباره شیوه آن اظهارنظر نمی‌کنم چون آنگاه به کاری که فاقد مشروعیت است، مشروعیت بخشیده‌ایم. من می‌دانم و می‌پذیرم که فعالان عرصه خبر با مشکلات مالی روبه رو هستند ولی این را توجیه خوبی برای پذیرش هدیه از منابع خبری نمی‌دانم. این مشکلات مالی برای نسل‌های قبلی خبرنگاران هم بود ولی ما واقعا استقامت کردیم. ارزش کار خبر به همین مقاومت‌هایش است. خبرنگار باید استغنایی داشته باشد که هرگز این هدیه‌ها را قبول نکند.
فرقانی در پاسخ به اینکه برخی خبرنگاران این هدیه‌ها را حق خود می‌دانند که اگر دریافت نکنند حقشان ضایع میشود، گفت: چه حقی؟ در کدام قاموس و فرهنگ کار خبری نوشته شده است که خبرنگار میتواند و یا باید از منابع خبری هدیه دریافت کند. خبرنگار حقوق‌بگیر رسانه‌اش است و از همانجا باید پول کارش را بگیرد. اگر این توجیه را بپذیریم پس هر کسی برای هر کاری که می‌کند میتواند به غیر از حقوق رسمی‌‌اش پول‌های جانبی نیز بگیرد. مگر این همان کاری نیست که اگر یک کارمند انجام دهد، ما در گزارش‌ها و مطالبمان نقدش می‌کنیم؟
وی در پایان تاکید کرد: اسم‌ها تعیین‌کننده ارزش چیزی نیست. ما می‌توانیم رشوه را «هدیه» بنامیم ولی اصل موضوع تغییر نمی‌کند. باور کنید من اگر مسئول یک موسسه مطبوعاتی بودم یک روز هم چنین خبرنگارانی را نگه نمی‌داشتم
روزنامه جمهوری اسلامی با تاکید بر لزوم شفافیت در سپهر عمومی نوشته است: برخورداری از عملکرد شفاف و قاطع، از ویژگیهای مورد انتظار نظام جمهوری اسلامی است. این ویژگی را در سال‌های اول بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در کلیه زمینه‌ها شاهد بودیم و حتی آنقدر در این زمینه بی‌پروا عمل می‌شد که گاهی از چارچوب حفاظت اطلاعات هم بیرون می‌رفت و اطلاعات محرمانه مورد استفاده دشمنان قرار می‌گرفت.
یادداشت نویس افزوده است: اگر به آن افراط‌ها ایرادی وارد بود و لازم بود برای حفاظت از اطلاعات به منظور جلوگیری از سوءاستفاده دشمنان فکری بشود، واقعیت اینست که نمی‌بایست به این بهانه، شفافیت عملکردها را کاهش می‌دادیم و به تدریج دچار عدم قاطعیت در برخورد با تخلفات می‌شدیم. درست است که دوران جنگ اقتضائات خود را دارد و برای جلوگیری از سوءاستفاده دشمن لازم است تدابیر خاصی برای درز نکردن اطلاعات محرمانه اتخاذ شود و خودداری‌هائی صورت بگیرد، ولی این شیوه‌ها و سایر تدابیر مربوط به دوران جنگ نباید ادامه پیدا کند و شفافیت لازم برای یک جامعه اسلامی که با یک نظام مردمی اداره میشود را خدشه‌دار کند.
در این مقاله آمده است: فقدان شفافیت در عملکردها بطور طبیعی موجب از دست رفتن قاطعیت در برخوردها میشود. قاطعیت، به معنای برخورد قانونی بموقع و بدون ملاحظات سیاسی و قبیله‌ای و باندی و گروهی است نه اقدامات خارج از ضابطه. تردیدی نیست که برخوردهای خارج از ضابطه به زیان جامعه و موجب سستی پایه‌های نظام حکومتی خواهد شد ولی برخوردهای قاطعانه با تعریف درستی که از آن کردیم، به سود جامعه است و نظام حکومتی را تقویت خواهد کرد.
در این سرمقاله با اشاره به مساله کهریزک آورده است: با این مقدمه، نگاهی به ماجرای پرونده کهریزک و آقای سعید مرتضوی می‌اندازیم که این روزها توجه افکار عمومی را به خود جلب کرده و ابهامات و سؤالات زیادی را باعث شده است.
نویسنده افزوده است: وقایع تأسف بار کهریزک به تابستان ۱۳۸۸ مربوط میشود که اکنون نزدیک سه سال از آن می‌گذرد. در این واقعیت که آنچه در بازداشتگاه کهریزک رخ داده یک جنایت بوده کمترین تردیدی وجود ندارد. روشن‌ترین دلیل بر این واقعیت، برخوردی است که رهبری با این ماجرا کردند و دستور برچیده شدن آن بساط و تعقیب و مجازات عاملان آن را صادر کردند. اینکه هنوز پرونده کهریزک مفتوح است و متهمان اصلی آن بلاتکلیف مانده اند، با این دستورالعمل و با انتظار مردم و اقتضائات طبیعی جامعه‌ای که با نظام اسلامی اداره میشود منطبق نیست. آنچه در ماه‌های اخیر بر سر مسئولیت و عدم مسئولیت یکی از متهمان پرونده کهریزک جریان یافت،. اصولاً در شأن یک جامعه اسلامی نیست.
در این یادداشت آمده است: این نکته را لازم است همینجا یادآور شویم که آنچه در این مقاله مورد نظر است به هیچوجه داوری درباره رفتارهای طرفین ماجرا و اعلام مجرم بودن یا نبودن شخص آقای سعید مرتضوی نیست. هنوز دستگاه قضائی تکلیف این پرونده و متهمان آن را روشن نکرده و طبعاً قضاوت نهائی با کسانی است که صلاحیت رسیدگی به این پرونده را از نظر قانونی دارند. اتفاقاً مشکل اصلی نیز از همینجا پدید آمده است. سؤال اینست که آیا زمانی نزدیک سه سال برای روشن ساختن تکلیف چنین پرونده‌ای کافی نیست؟ چرا باید قاضی بعد از تعلیق شدن مدت‌ها در انتظار بماند و عنوان ناخوشایند متهم را یدک بکشد و نداند چه سرنوشتی در انتظار اوست و مردم نیز ندانند درباره او باید چگونه فکر کنند؟ واقعاً دستگاه قضائی نظام جمهوری اسلامی، که باید مظهر شفافیت، قاطعیت و سرعت عمل باشد، برای این سؤال‌ها چه پاسخی دارد؟
در این یادداشت با انتقاد از انتصاب سعید مرتضوی به ریاست سازمان تامین اجتماعی افزوده است: طرف دیگر ماجرا اینست که هر چند بلاتکلیفی پرونده کهریزک و عملکرد غیرشفاف و بشدت کند قوه قضائیه درباره متهمان آن زیر سؤال است، ولی مسئولان قوه مجریه آیا فکر می‌کنند کشور دچار قحط الرجال است که متهم اصلی این پرونده را یک روز به ریاست دستگاه مبارزه با قاچاق کالا و ارز می‌گمارند و روز دیگر ریاست سازمان عریض و طویل و حساس تأمین اجتماعی را به او می‌سپارند؟ رئیس قوه مجریه که هر روز از وجود نیروهای کارآمد در کشور سخن می‌گوید و البته می‌دانیم که جامعه ما از مدیران با تجربه پر است، چرا انگشت روی همین یکنفر می‌گذارد و علیرغم اعتراض‌های مکرر نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی و برخلاف انتظار مردم که سپردن مسئولیت‌های مهم و کلیدی به افرادی که متهم هستند و پرونده سنگینی دارند را بر نمی‌تابند، مدیریت دستگاه‌های مهم را به او می‌سپارد؟
در این سرمقاله از نقش حکمیت نمایندگان نیز بشدت انتقاد شده و آمده است: طرف سوم نیز مجلس است که در همین ماجرا توسط عده‌ای که خود را “حکم” قرار دادند دور زده شد و اصولاً به حساب نیامد. اینکه چند نفر خود را قیم کل نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی بدانند و درباره استیضاح که حق نمایندگان است هر طور که خود می‌خواهند تصمیم بگیرند، اقدامی است که در تاریخ مجلس سابقه ندارد و با حقوق قانونی نمایندگان مردم در تضاد است. نتیجه نیز کلاه گشادی شد که بر سر کل نمایندگان رفت و یکبار دیگر مجلس را در چشم مردم کوچک کرد.
یادداشت نویس این روزنامه اضافه کرده است: اگر قوه مجریه با مجلس و دستگاه قضائی مشکل دارد و اگر افراد و گروه‌های سیاسی درصدد تسویه حساب با همدیگر هستند، چرا عوارض این مشکلات و این تسویه حساب‌ها باید بر سر مردم آوار شود و چرا باید نظام و کشور و ملت تاوان آن را بپردازند؟ این، دور از منطق و انصاف و مروت و خارج از چارچوب ضوابط قانونی و اخلاقی است که نیروها، امکانات و افکار عمومی کشور مدت‌ها درگیر مسأله‌ای باشند که میتواند به سادگی حل شود و گرفتار این پیچ و خم‌ها نباشد. راه حل اینست که دستگاه قضائی به وظایف قانونی خود با شفافیت و قاطعیت لازم برخورد کند و قوه مجریه نیز براساس نظریه قحط الرجال عمل نکند و هر سه قوه رعایت مصالح کشور و ملت را اساس تصمیمات و عملکردهای خود قرار دهند و البته اجازه ندهند کشور دچار بحران شفافیت و قاطعیت باشد
در تالیف این این دواثر دکتر شهلا بهرامی رشتیانی با دکتر وردی نژاد همکاری داشته اند.
در کتاب جامعه شناسی خبر مباحث مهمی درباره پوشش های خبری.نظریه های ارتباطی وخبرگزاری ها مطرح شده است.
انتشارات ثانیه این کتاب رادر۲۸۴صفحه وبا قیمت۴۸۰۰تومان منتشر کرده است.
درکتاب مدیریت بحران ورسانه ها رفتارها وروندهای ارتباطی.هستی شناسی ومعرفت شناسی بحران ورسانه وبحران ازجمله فصل های کتاب به شمار می آیند.
این کتاب دانشگاهی را انتشارات سمت در۱۶۸صفحه وبه بهای۱۸۵۰تومان روانه بازار کتاب کرده است.
پیش از این کتاب چگونه مهارت های استراتژیک تیم خودرا گسترش دهیم از دکتر وردی نژاد منتشر شده بود.مطالب بیشتر را در سایت دکتر وردی نژاد ببینید.
دکتر سعید رضا عاملی ، دانشیار گروه ارتباطات دانشگاه تهران و استاد پیشگام روابط عمومی الکترونیک در سال 87 در پنجمین همایش روابط عمومی الکترونیک به ارایه مقاله ای با عنوان روابط عمومی دو فضایی و ماشین انسانی- انسان ماشینی: باز تعریف اخلاق حرفه ای ماشینی و انسانی خواهد پرداخت .
دکتر عاملی در این خصوص تأکید کرده است : در محیط دو فضایی شده ارتباطات انسانی، از یک سو با ماشینی شدن انسان در بستر محیط های کلیشه ای بورکراتیک و از سوی دیگر با انسانی شدن ماشین مواجه هستیم. در هر دو وجه ارتباطات انسانی نیازمند نظام اخلاقی تعریف شده ای است که ماشینی شدن انسان، منتهی به بی روح شدن و بی اخلاق شدن و بی عاطفه شدن انسان نشود و از سوی دیگر جایگزین شدن ماشین برای رفتار و تعامل با انسانها منجر به غیر انسانی شدن رفتار ماشین های ارتباطی نشود. در روابط عمومی ماشینی، همواره الزامات اخلاقی رفتار ماشینی را باید در نظر داشت و در استاندارد شدن کدهای ارتباطات انسانی و به تعبیری ماشینی شدن انسان، از صنعتی شدن انسان یا تصنعی شدن رفتار انسان پرهیز نمود. سایت پنجمین همایش روابط عمومی الکترونیک را ببینید
کتاب «گفتارهايي درباره فرهنگ، ارتباطات و توسعه» با گردآوري و ترجمه دكتر حسن بشير از سوي انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) منتشر شد.
دكتر حسن بشير در مقدمه اين كتاب آورده است: ارتباطات در حقيقت سازنده فرهنگ و فرهنگ سازنده ارتباطات است. اين تلازم و تعامل دائمي، در حال توسعه و گسترش روزمره در سطح جهاني است. پديده جهاني شدن در اين رابطه، تنها بخش آشكار اين جريان را نشان مي‌دهد. بخش اعظم اين جريان، در تلاقي مداوم انسانها با يكديگر چه در بعد واقعي و چه در ابعاد مجازي در حال شكل گرفتن است. توريسم جهاني و تحرك انسان در ابعادي فراتر از جغرافياي فيزيكي، نشان‌دهنده رشد شناخت فرامحلي و فراملي انسانها و تلاش در جهت دستيابي هرچه بيشتر به شناخت فرامنطقه‌اي و جهاني است كه در آن سطح از شناخت، فرهنگ و ارتباطات نوعي از تلازم و همبستگي حقيقي و عيني يافته و زمينه‌ساز رشد جهاني براي شناخت هرچه دقيق‌تر حوزه‌هاي مغفول در اين زمينه خواهد شد.
در اين كتاب تلاش شده است تا برخي از مقالاتي كه از اهميت نسبتاً بالايي براي معرفي حوزه‌هاي فرهنگ، ارتباطات و توسعه برخوردارند، انتخاب و ترجمه شوند. پنج مقاله از مجموعه مقالات اين كتاب از كتاب معروف «بهترين آثار برگزيده در علوم ارتباطات» به زبان انگليسي، انتخاب شده كه در سال 1999 توسط انتشارات مك‌گروهيل به چاپ رسيده است .ادامه مطلب...
تقویم همایش:
دریافت چکیده‌ها: 15 اسفند ۱۳۹۰
پاسخ چکیده‌های پذیرفته شده: 28 اسفند ۱۳۹۰
دریافت اصل مقاله: 31 فروردین ۱۳۹۱
اعلام نتایج قطعی مقالات پذیرفته شده: 31 فروردین ۱۳۹۱
خواهشمند است چکیده و اصل مقالات خود را در فرمت word به آدرس زیر ارسال شود:
جامعه جهانی امروز یک جامعه اطلاعاتی است که هرکس برحسب قدرت و پتانسیل بیشتر در دخل و تصرف این اطلاعات میتواند” اقتصاد، صنعت، تولید و … سیاست” قوی تری نسبت به دیگر اعضای این جامعه جهانی داشته باشد و در اقتصاد سیاسی جهان نقش اصلی را ایفا نماید.
این درحالی است که ارتباطات و رسانه به مفهوم تکنولوژیک آن محصور دنیای غرب می باشد که به مدد آن قادر گردیده است برتری های اطلاعاتی بارزی را نسبت به کشورهای فقیر، درحال توسعه و … اعمال نماید، بدانسان که ارتباطات مفهوم جدیدی را در عرصه سیاست و در تقسیمبندی کشورها تحت عنوان شمال-جنوب(North-South) پدیدآورده است که براساس آن تکنولوژیهای اطلاعات از ارکان اولیه این تقسیمبندی محسوب میگردد.
امروزه روز بر همه آشکار است که مفهوم کلیدی ارتباطات با سازوکارهای تکنولوژیک آن حتی در جنبشهای سیاسی-اجتماعی کشورها نقشی اساسی را ایفا مینماید که نمونه بارز امروزه آن جنبش کشورهای عربی است که “وبلاگها”، “ماهوارهها” و … به مثابه تسریع کننده و تسهیل کننده در این روند محسوب میشود.
ما برآنیم تا اثبات کنیم مسلمانان نیز قادر هستند بر دستاوردهای تکنولوژیک آنان تاثیرات شگرف گذارند و این از بنیان های دینی و فلسفی اسلام متجلی گردیده است. از همین رو برای اولین بار در جهان با ارائه طرحی بکر، گوشه ای از تواناییهای خویش را به رخ جهانیان خواهیم کشید و این مهم در راستای جنگ نرم می تواند برای ایرانیان وجههای بین المللی و پیشرویی در این عرصه را فراهم نماید.
شایان توجه است در ابن طرح مفهوم ارتباطات بسیار گسترده و فراخ درنظر گرفته شده و ناظر بر ارتباطات مکانیکی و نیز ارتباطات انسانی است و تمامی پدیدههایی که میتواند مفهومی از ارتباطات را به ذهن متبادر سازد، تجلی مینماید. به دیگر سخن پدیدههایی همچون: در عرصه مطبوعات(روزنامه های کثیرالانتشار، روزنامه های تخصصی، وبلاگ و خبرگزاری ها)، روابط عمومی، تلفن همراه و شبکه های اجتماعی مجازی مانند فیس بوک، توییتر و…) که در تحولات و جنبش های اخیر نقش بسزایی ایفا نموده است.
بررسی کارکردی هریک از این عناصر در کنار یکدیگر و در راستای یک منطق موزائیکی می تواند رهیافت های بسیار حائز اهمیتی را برای حیطه های تخصصی جامعه ما آشکار نماید و به یقین تبادل تجربیات در قالب کارگاه های مشترک هریک از این عناصر ما را قادر خواهد ساخت. کاستی هایی که در عناصر ارتباطی داخلی یافت می شود شناسایی و با استفاده از تجارب آن ها نسبت به مرتفع ساختن آن اقدام نماییم.
از سویی دیگر به جهت فراخوان مقالاتی که حول محورهای مورد نیاز روز ایران اسلامی صورت گرفته است. ضمن نمایاندن نقاط قوت ایران اسلامی در زمینه های مذکور به ابهام ها و نیازهای جدیدی که هر روز مطرح می گردد. پاسخ هایی درخور دریافت نماییم و این خود فرصتی است بسیار گرانسنگ جهت بهنگام شدن اطلاعات در تمامی عناصر ارتباطی … و نکته حائز اهمیت دیگر مجتمع نمودن تمامی این عناصر در زمان و مکانی واحد است که برای اولین بار در سطح جهان انجام می گیرد که این خود نیز از حیث ظاهری برای ایرانی اسلامی افتخاری سترگ محسوب می شود؛ اگرچه به خودی خود سه روز هم برای این اجتماع بزرگ چه بسا کافی نباشد ولی چیدمان زمانی و مکانی آن به گونه ای است که هریک از عناصر ارتباطی ممتاز خارجی (Brand) با عناصر مشابه داخلی در مکان اقماری خاص در روز دوم و صبح تا ظهر روز سوم در اجماع و گفتمان بسر می برند و فقط روز اول (افتتاحیه، سخنرانیهای برگزیده … ) و بعداز ظهر روز سوم (اختتامیه) در اجتماع کلی عناصر ارتباطی ظاهر می گردد و این مهم فرصتی است مناسب برای عناصر ارتباطی داخلی جهت تبادل تجربیات و ارائه داده ها… و حتی پیش زمینه در باب عقد قراردادهای جدید آن هم در فضای تحریم کنونی برضد ایران اسلامی.
*شمایی از ارکان پروژه:
| نشست اخیر شمقدری با اهالی صنوف در حالی برگزار شد که فقط برخی از رسانه ها به این نشست دعوت شده بودند و برای همین مشکلات مختلفی در زمینه اطلاع رسانی پیرامون این نشست به وجود آمد که از آن جمله می توان به اختلاف اظهار نظرهای رسانه ای پیرامون تشکیک در علنی یا غیر علنی بودن این نشست اشاره کرد. | |
|
خبرگزاری مهر- گروه فرهنگ و هنر// یکی از نکات مهمی که در حاشیه نشست رییس سازمان سینمایی با اهالی صنوف دیده شد، دستچین کردن رسانه هایی خاص و دعوت از نمایندگان این رسانه ها توسط روابط عمومی معاونت سینمایی بود که از اتفاق اصلا جنبه عمومی نداشت و اگر چه این اتفاق اولین بار نیست که در یک مرکز فرهنگی دولتی می افتد، از این مرکز بعید و برای اهالی رسانه به دور از انتظار بود. پس از تلاش نافرجام خبرنگار مهر برای تماس با مدیر روابط عمومی معاونت سینمایی برای اطلاع از این شرح بی نهایت! یکی از کارمندان روابط عمومی ابتدا عنوان کرد که رسانه ها دعوت نبوده اند و وقتی با ادله محکم خبرنگار ما مبنی بر نام رسانه های دعوت شده و اخبار منتشره مواجه شد اعتراف کرد که فقط از تعدادی محدود دعوت کرده اند که آن هم به دلیل کمبود صندلی بوده است. اینجا بود که حقیر سراپا تقصیر، دو راهکار عملی به ذهنم رسید که اولی خرید صندلی و دومی اختصاص سالنی بزرگتر برای نشست هایی اینچنین بود. البته به دلیل ناکامی کامل در تماس با آقای شمقدری تصمیم بر آن شد که این پیشنهاد در قالب این یادداشت ارایه شود تا علاوه بر معاونت سینمایی مراکز دولتی دیگر نیز استفاده ببرند و انرژی برگزاری چند نشست و جلسه و اتاق فکر خود را برای فکربکر دیگری ذخیره کنند. دعوت از برخی رسانه های گلچین شده مسئله ای بود که از نهادهای خصوصی شروع شد و به نهادهای دولتی هم تسری پیدا کرد. نمونه آن در سینما برخی برنامه های خاص نمایش و نقد فیلم یا نشست های سیاستگذاری بعضی از صنوف خانه سینما مثل اتحادیه تهیه کنندگان در سال گذشته بود و اکنون معاونت سینمایی نیز در این فهرست سیاه قرار می گیرد. اگر چه بخشی از ادامه پیدا کردن چنین حرکت های غیرحرفه ای و ناشیانه ای در روابط عمومی ها به دلیل همراهی تعدادی از خبرنگاران با این جریانات ناسالم خبری است اما اصل قضیه به اشتباه مدیران روابط عمومی ها باز می گردد که چنین انحصارطلبی هایی را رواج می دهند و جای رقابت های سالم رسانه ای، فضای ناسالمی آکنده از بی اعتمادی ایجاد می کنند که منجر به کاهش شدید بازخوردهای خبری و به ویژه ارتباطات دوسویه لازم در دنیای ارتباطات می شود. |
| نشست اخیر شمقدری با اهالی صنوف در حالی برگزار شد که فقط برخی از رسانه ها به این نشست دعوت شده بودند و برای همین مشکلات مختلفی در زمینه اطلاع رسانی پیرامون این نشست به وجود آمد که از آن جمله می توان به اختلاف اظهار نظرهای رسانه ای پیرامون تشکیک در علنی یا غیر علنی بودن این نشست اشاره کرد. | |
|
خبرگزاری مهر- گروه فرهنگ و هنر// یکی از نکات مهمی که در حاشیه نشست رییس سازمان سینمایی با اهالی صنوف دیده شد، دستچین کردن رسانه هایی خاص و دعوت از نمایندگان این رسانه ها توسط روابط عمومی معاونت سینمایی بود که از اتفاق اصلا جنبه عمومی نداشت و اگر چه این اتفاق اولین بار نیست که در یک مرکز فرهنگی دولتی می افتد، از این مرکز بعید و برای اهالی رسانه به دور از انتظار بود. پس از تلاش نافرجام خبرنگار مهر برای تماس با مدیر روابط عمومی معاونت سینمایی برای اطلاع از این شرح بی نهایت! یکی از کارمندان روابط عمومی ابتدا عنوان کرد که رسانه ها دعوت نبوده اند و وقتی با ادله محکم خبرنگار ما مبنی بر نام رسانه های دعوت شده و اخبار منتشره مواجه شد اعتراف کرد که فقط از تعدادی محدود دعوت کرده اند که آن هم به دلیل کمبود صندلی بوده است. اینجا بود که حقیر سراپا تقصیر، دو راهکار عملی به ذهنم رسید که اولی خرید صندلی و دومی اختصاص سالنی بزرگتر برای نشست هایی اینچنین بود. البته به دلیل ناکامی کامل در تماس با آقای شمقدری تصمیم بر آن شد که این پیشنهاد در قالب این یادداشت ارایه شود تا علاوه بر معاونت سینمایی مراکز دولتی دیگر نیز استفاده ببرند و انرژی برگزاری چند نشست و جلسه و اتاق فکر خود را برای فکربکر دیگری ذخیره کنند. دعوت از برخی رسانه های گلچین شده مسئله ای بود که از نهادهای خصوصی شروع شد و به نهادهای دولتی هم تسری پیدا کرد. نمونه آن در سینما برخی برنامه های خاص نمایش و نقد فیلم یا نشست های سیاستگذاری بعضی از صنوف خانه سینما مثل اتحادیه تهیه کنندگان در سال گذشته بود و اکنون معاونت سینمایی نیز در این فهرست سیاه قرار می گیرد. اگر چه بخشی از ادامه پیدا کردن چنین حرکت های غیرحرفه ای و ناشیانه ای در روابط عمومی ها به دلیل همراهی تعدادی از خبرنگاران با این جریانات ناسالم خبری است اما اصل قضیه به اشتباه مدیران روابط عمومی ها باز می گردد که چنین انحصارطلبی هایی را رواج می دهند و جای رقابت های سالم رسانه ای، فضای ناسالمی آکنده از بی اعتمادی ایجاد می کنند که منجر به کاهش شدید بازخوردهای خبری و به ویژه ارتباطات دوسویه لازم در دنیای ارتباطات می شود |
اين کتاب مجموعهاي از مقالات است که به بررسي ارتباطات سياسي در دموکراسي معاصر بر مبناي پژوهشهاي تطبيقي ميپردازد. اين مقالات نگرش جديد و شواهد تجربي نو در بازنمايي عمومي سياستهاي رسانهاي فراهم ميآورد. کتاب حاضر در قالب سه فصل شامل 15 مقاله نگاشته شده است که در ذيل فهرست شده است:
1ـ مقدمه: نوگرايي و تمرکززدايي ارتباطات سياسي
فصل اول، رويکردهاي جديد در ارتباطات سياسي
2ـ دموکراسي مخاطبان: پيدايش الگويي در ارتباطات سياسي مابعدنوگرايي
3ـ بازنمايي و سياستهاي رسانهاي: بازنماييِ بازنمايي در عصر کنايهآميز
فصل دوم، نوگرايي: تغيير در بازي قدرت بين سياست و رسانه
4ـ نوگرايي و مديريت اخبار در رويکرد نهادي تطبيقي
5ـ تبليغات و محبوبيت سياسي: تأثير بر پوشش خبري و افکار عمومي
6ـ تغييرات در پوشش اخبار سياسي: شخصيسازي، نگرش متضاد و منفي در روزنامههاي انگليسي و آلماني
7ـ فرهنگ در حال گذار روزنامهنگاري تلويزيوني سياسي
8ـ پرسشي از کنترل: روزنامهنگاران و سياستمداران در مصاحبههاي سياسي تلويزيون
9ـ تله بزرگ: نقش آفريني سياستمداران در طنز تلويزيوني
فصل سوم، تمرکززدايي: اشکال جديد ارتباطات شهروندي و سياسي
10ـ مصرفگرايي سياسي به مثابه مشارکت سياسي؟
11ـ پيشگامان جديد روزنامهنگاري: مشارکت شهروندان در انگليس و هلند
12ـ شکاف فرهنگي جديد: تصور و چالش در سياستها و رسانه آلمان
13ـ رسانهاي شدن انفصال سياسي
14ـ رأي دهي آسان است، فقط دکمه قرمز را فشار دهيد: سياستهاي ارتباطاتي در عصر برادر بزرگ (سريال برادر بزرگ: گروهي از افراد منزوي که در يک خانه زندگي ميکنند)
15ـ واقعيت تلويزيون چيست؟ گفتگوي سياسي در فضاي سياسي شبکهاي
براي دانلود کتاب «ارتباطات سياسي در دموکراسي مابعدنوگرايي» بر روي فايل PDF کليک کنيد.(حجم 941 کيلو بايت)
تحول مفهوم افکار عمومي از گذشته هاي دور تا به امروز نشانه رشد و پيشرفت جوامع انساني است.زماني تصور اين بود که افکار عمومي روح محض باورهاي ديني وتعصب ملي در قبال يک مساله خاص است اما امروزه نه تنها آن را ضمير باطني و پنهان يک ملت بلکه ظهور آن را بازتاب طبيعي خواست اکثريت يک جامعه در برابر پيام ها و رويدادهايي که براي آنها جنبه حياتي دارد مي دانند و سياستمداران و برنامه ريزان ارشد کشورها در فرايند تدوين و اجراي سياست ها و برنامه ها از افکار عمومي به تناسب قدرت آن تاثير مي پذيرند. در اثر گسترش تکنولوژي ها و وسايل ارتباطي و اطلاعاتي امروزه سخن از افکار عمومي بدون توجه به نقش کليدي رسانه هاي ارتباط جمعي معنا ندارد.رهبران فکري جامعه از رسانه ها موضوعات مورد توجه مردم را مي گيرند و با تغيير و تفسير لازم آنها را با بياني سياستمدارانه به مردم دوباره ارايه مي دهند.از اين رو، رسانه ها نقش واسطه را دارند و مردم با ارتباطات ميان فردي به واکنش در برابر پيام ها و رخددادها مي پردازند.با مقدمه اي که ذکر شد هر چه رهبران فکري واجرايي به افکار عمومي و نقش رسانه ها و ارتباطات ميان فردي در جامعه بيشتر باور داشته باشند جامعه از فضاي مناسب تري براي ابراز عقيده برخوردار خواهد بود و همينطور هر چه اين شرايط نامساعد باشد جامعه دچار انسداد مي گردد و فعاليت هاي پنهاني و حتي زيرزميني در آن گسترش مي يابد. حال سوال اين است که از چه راه هايي قدرت افکار عمومي در کشور را مي توان بررسي کرد؟به عبارت ديگر، وقتي افکار عمومي درباره مساله خاصي شکل مي گيرد قدرت تاثيرگذاري بر روند اجرا يا عدم اجراي آن مساله را چگونه بررسي مي کنيد؟ رهبران فکري و اجرايي، رسانه هاي ارتباط جمعي، گروه هاي فشار، ارتباطات ميان فردي و گروه ها و نهادهاي فرهنگي و اجتماعي که افراد جامعه در آنها عضويت دارند همواره از عوامل موثر براي بررسي قدرت افکار عمومي محسوب مي شوند. اما نقش کانال هاي ارتباطي که تلفيقي از رسانه هاي جمعي و ارتباطات ميان فردي است در شکل گيري افکار عمومي و اولويت بخشيدن به برخي مسائل از بين رويدادهاي متعدد و متنوع اجتماعي داراي اهميت بسيار زيادي است. اين رسانه هاي ارتباط جمعي هستند که قبل از هر چيز با طرح موضوعات جالب توجه براي مردم و استفاده از ظرفيت ها و جاذبه هاي ژورناليسم رسانه اي اولويت هاي مخاطبين خود را مشخص مي کنند. اما به همين جا ختم نمي شود. هر فرد جامعه با عضويت در گروه ها و نهادهاي فرهنگي و اجتماعي با ساير افراد جامعه تبادل افکار دارد.برايند اين افکار درباره مساله يا مسائل خاصي افکار عمومي را شکل مي دهد.
در کشور ما ، رسانه هاي ارتباط جمعي از وضعيت خاصي برخوردارند. فقدان راديو و تلويزيون خصوصي، وابستگي اقتصادي نشريات غيردولتي به يارانه ها و درآمد حاصل از آگهي ها و گزارش هاي ويژه ، وجود نشريات شبه دولتي که از رانت هاي اقتصادي استفاده مي کنند و عدم جامعيت برنامه هاي رسانه ملي از عوامل مهمي هستند که باعث مي شوند فرايند طرح موضوعات در جامعه از سوي رسانه هاي ارتباط جمعي با ملاحظات بسياري همراه باشد و برخي موضوعات که اهميت راهبردي براي جامعه ندارند به دفعات مورد توجه قرار گيرند و برخي موضوعات ديگر که داراي اهميت استراتژيک نيز هستند برجسته و حتي در پاره اي از موارد طرح هم نشوند.اين در حالي است که ارتباطات ميان فردي با وجود غلبه فرهنگ شفاهي در جامعه ما از يک سو، وضعف نهادگرايي و عضويت افراد در گروه هاي فرهنگي و اجتماعي در مقايسه با ساير جوامع پيشرفته ازسوي ديگر ، از وضعيت دلخواهي برخوردار نيست.اصولا، افراد درگروه يا گروه هايي که بايکديگر مرتبط هستند در جريان آرا و نظرات هم قرار مي گيرند و به تبادل افکار مي پردازند و سپس برايند آن افکار را به صورت هدفمند در جامعه بازتاب مي دهند و حتي براي رهبران فکري و اجرايي جامعه پيام مي فرستند که مساله يا مسائل طرح شده بايد جرح و تعديل يا با قدرت بيشتري پيگيري شوند. از ديگرراههاي مهم بررسي قدرت افکار عمومي در کشور مي توان به استقلال قوا اشاره کرد.ايفاي وظايف هر قوه بدون دخالت ساير قوا اين اطمينان را بوجود مي آورد که قانونگذار، مجري و قاضي نسبت به کار خود در برابر قانون پاسخگو هستند. هم صدايي با يک صدايي فرق مي کند.ما نيز مانند هر ملت ديري آرمان ها و روياهايي داريم و براي رسيدن به آن نيزهم صدا هستيم اما اين به معناي آن نيست که نبايد ديدگاه هاي مختلف در جامعه باشد. اصولا، در جامعه اي که اشتراک عقيده کامل و اتفاق نظر مطلق وجود داشته باشد طبيعتا ظهور و بروز افکار عمومي نيز ديگرمطرح نيست.افکار عمومي در جوامعي آشکار مي شود که حکومت ها قانوني بودن خود را از توافق با کساني که بر آنها حکومت مي کنند بدست مي آورند. به همين دليل است که حتي در جوامع غيردمکراتيک نيز سعي بر اين است که به سياست ها و برنامه ها در ظاهرشکل مردمي داده شود.
مثا ل هايي درباره افکار عمومي
طرح موضوع مکتب ايران از سوي رئيس دفتر رئيس جمهور اين روزها باعث شده اظهارات متفاوتي درباره آن ارايه شود و افکار عمومي نيز حول محور آن در جامعه شکل گيرد.براستي قدرت افکار عمومي دربرابر اين مساله خاص از نظر شما خواننده نکته سنج همين است که مشاهده شد؟ تفاوت دو ديدگاه "ايران اسلامي" و "اسلام ايراني" بسيار زياد است و بازتاب آن نيز بيش از اينها بايد باشد اما به شرط اين که کانال هاي ارتباطي که تلفيقي از رسانه هاي جمعي و ارتباطات ميان فردي است به خوبي در جامعه نهادينه شده باشد و اگر اين شرايط دست به دست هم دهد مواجهه افکار عمومي با طرح موضوعاتي مانند مکتب ايران طور ديگري خواهد شد. مساله طرح شده ديگري را مثال مي زنيم. سردار سرلشکر فيروزآبادي رئيس ستاد کل نيروهاي مسلح کشورمان در سخنراني اخير خود اعلام کرده که آمريکا با مديريت جريان درحال ظهور ابر سرمايه داري با هرگونه اتحادي خارج از مرکزيت آمريکا و در ساير بخش هاي جهان مخالفت مي کند و ايران به عنوان مرکز جهان اسلام اين جريان را به چالش کشيده است.گرچه افکار عمومي با اين مساله مواجهه جدي نداشته است اما اين نظريه با خاصيت ذاتي سرمايه که برون گرايي و انحصار طلبي آن است و شعار بنيادين آن که "سرمايه داران جهان متحد شويد" و روند رو به رشد پيمان هاي منطقه اي و بين المللي ناسازگار است و عقيده دارد آمريکا با دامن زدن به اختلافات در درون اردوگاه سرمايه داري درحال نابودي آن است.ولي روندهاي جاري بين المللي و از جمله آخرين آن که اتحاد قدرتمندان جهان در تصويب قطعنامه ضدايراني اخير بوده چيز ديگري را به ما نشان مي دهد. از سوي ديگر، حمايت و کمک هاي مالي نظام سرمايه داري در بحران هاي اقتصادي بوجود آمده در آمريکا ، اروپا و ژاپن و آسيا و مناطق ديگر جهان نمونه هاي ديگري است که ثابت مي کند نظام سرمايه داري بيش از آن که به دنبال دشمن داخلي در اردوگاه خود باشد تهديد را بيروني تعريف مي کند و از اين طريق است که مي خواهد قدرت بازسازي نظام سرمايه داري را افزايش دهد.
شاخص خط فقر و افکار عمومي
خط فقر به زبان ساده معياري است براي سنجش و تفکيک سطح درآمد احاد جامعه و به نظر مي رسد به همان اندازه که افراد از نظر درآمدي پايين تر از اين خط قرار مي گيرند به جهت دغدغه هاي معيشتي درجه حساسيت شان در برابر مسائل و معضلات اجتماعي، فرهنگي و سياسي کاهش مي يابد. به نظر نويسنده، فقر به جز در زمينه هاي اقتصادي در روند شکل گيري افکار عمومي در ساير زمينه ها نقش کاهنده دارد و درعوض آگاهي باعث مي شود جامعه با حساسيت بيشتري مسائل پيرامون خود را بررسي و دنبال کند. رسانه هاي جمعي با استفاده از شگردهاي خاص خبري سعي دارند از ظرفيت ها و آگاهي مخاطبين خود براي تاثير بر افکار عمومي بهره ببرند. رسانه هاي ارتباط جمعي براي اولويت بخشيدن به برخي از موضوعات در جامعه و انتشار آن و ايفاي نقش بيشتر در فرايند شکل گيري افکار عمومي به مخاطبين حرفه اي نياز دارند و هر رسانه اي که در اين راه از ساير رسانه ها موفق تر باشد در جهت شکل گيري افکار عمومي موفق تر بوده است. البته براي بررسي انقلاب ها و شورش هاي اجتماعي با توجه به شرايط هر جامعه عوامل متعددي بايد مورد بررسي قرار گيرند و صرفا انگيزه هاي اقتصادي نمي تواند براي توضيح وقوع انقلاب ها و شورش هاي اجتماعي کافي باشد.رابطه فقر و سطح آگاهي يک رابطه مطلق نيست و چه بسا برخي موضوعات در بين توده هاي فقير از بازتاب وسيع تري برخوردار گردد.
با اين حال هيچ شکي نيست که رسانه هاي ارتباط جمعي امروزه با پيچيدگي هايي که فرايند اطلاع رساني يافته است در محاسبات خود بر روي مخاطبان حرفه اي حساب ويژه اي باز مي کنند و آنها را پيشتازان عرصه شکل گيري افکار عمومي مي دانند. رسانه هاي جمعي در جوامع باز، نقش کانال هاي ارتباطي را ايفا مي کنند و همواره سعي دارند بين کساني که حکومت مي کنند و کساني که بر آنها حکومت مي شود تعامل و رابطه دوسويه برقرار کنند.درکشور ما ، پاره اي از عوامل باعث شده که اين رابطه به صورت حرفه اي برقرار نشود و رسانه هاي ارتباط جمعي در دو وضعيت نسبتا مشابه قرار گيرند يا درپي توجيه وضع موجود باشند يا اين که ناخواسته از سياست حفظ وضع موجود پيروي کنند. نظام سياسي کشورمان داراي مترقي ترين قوانين درباره آزادي هاي مصرح قانوني است و به نظر مي رسد که اين ظرفيت قانوني مي تواند پشتوانه خوبي براي شکل گيري و تقويت قدرت افکار عمومي در ايران باشد و خصوصا نويسندگان بايد با آگاهي بخشي به مردم سعي کنند افکار عمومي حرفه اي برپايه رسانه هاي ارتباط جمعي حرفه اي و خوانندگان و مخاطبان حرفه اي در کشورمان شکل گيرد.شايد تا رسيدن به آن روز اين تعبير نويسنده درباره افکار عمومي در ايران صادق باشد که افکار عمومي و رسانه هاي ارتباط جمعي در ايران همانند دو روي سکه ژانوس اند و نبود يکي به معناي نبود ديگري است و هرکدام به ديگري وابسته اند
مراد عنادی
نقش و جایگاه رسانه‌ها در روابط بین‌الملل به عنوان متغیری تاثیرگذار هر روز پررنگ‌تر میشود و دیپلماسی رسانه‌ای به حلقه‌ای مکمل برای دیپلماسی رسمی کشورها بدل شده است.
اهمیت دیپلماسی رسانه‌ای به ویژه در حوزه کشورهایی که با یکدیگر روابط رسمی دیپلماتیک ندارند بیشتر است چراکه باوجود عدم امکان قرارگرفتن دیپلمات‌ها یا مسئولان دوکشور دورمیز مذاکره آنها هرروز یا هفتگی از طریق امواج رسانه و به تعبیری دیپلماسی رسانه‌ای با یکدیگر گفت‌وگو می‌کنند و به وسیله شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی و مطبوعات، مواضع و دیدگاههای یکدیگر را تشریح کرده و خواسته یا ناخواسته به اطلاع طرف مقابل می‌رسانند. اما یکی از ابزارهای مهم در دیپلماسی رسانه‌ای مصاحبه‌های مسئولان با تحلیلگران، خبرنگاران، روزنامهنگاران و مجریان شبکه‌های رادیو - تلویزیونی و خبرگزاری‌ها و روزنامه‌ها، هفته‌نامه‌‌ها و پایگا‌ه‌های خبری اینترنتی است که در جریان آن ضمن پاسخگویی به سؤالات آنها مواضع و دیدگاههای کشور متبوعشان را تبیین می‌کنند.
هدف از این مقدمه اشاره به مصاحبه اخیر فرید زکریا تحلیلگر و مجری برنامه‌شبانگاهی GPS شبکه تلویزیونی CNN و سردبیر هفته‌نامه نیوزویک با رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، دکتر احمدی‌نژاد است. واقعیت این است که درسال‌های اخیر و حتی در دوره ریاست‌جمهوری آقای خاتمی خبرنگاران، روزنامهنگاران، تحلیلگران و مجریان شبکه‌های تلویزیونی و روزنامه‌های آمریکا و اروپا- به‌خصوص اروپا- به‌راحتی توانسته‌اند با سفر به ایران با مقامات ایران اسلامی مصاحبه کنند یا در جریان سفر مسئولان کشور به نیویورک، با آنها گفت‌وگوهای زنده یا ضبطی داشته باشند. در میان فهرست بلند مصاحبه با رسانه‌های آمریکا، اسامی بسیاری از مجریان به چشم می‌خورد که از جمله می‌توان به چارلی رز، لری‌کینگ، کریستین امانپور، مایک والاس، فرید زکریا و برخی خبرنگاران از نیویورک تایمز و هفته‌نامه‌‌ها نیویورکر اشاره کرد؛ فعلا خبرنگاران و شبکه‌های اروپایی را فاکتور می‌گیریم.
ملاحظه میشود که جریان دیپلماسی رسانه‌ای فعلی کاملا یکطرفه و نامتوازن است هرچند ممکن است استدلال شود که مسئولان ایران باید از ظرفیت رسانه‌ای بین‌المللی برای تشریح مواضع و دیدگاههای کشور استفاده کنند که به‌حق استدلال درستی است اما به لحاظ تکنیکی و کار حرفهای در حوزه دیپلماتیک و استفاده از همه ظرفیت‌ها برای پیشبرد اهداف و منافع ملی به نظر می‌رسد که بهتر است شرایطی فراهم شود تا تحلیلگران، خبرنگاران، روزنامهنگاران و مجریان توانمند جامعه رسانه‌ای ایران نیز بتوانند از فرصت مصاحبه با مقامات آمریکا و اروپا بهره‌مند شوند تا جاده دیپلماسی رسانه‌ای در این بعدش به جاده‌ای دوطرفه تبدیل شود.
به نظر می‌رسد که معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد، مرکز دیپلماسی عمومی و اداره اطلاعات و مطبوعات وزارت امورخارجه و مرکز بین‌الملل سازمان صداوسیما در هم‌افزایی و همکاری مشترک می‌توانند بسترها و زمینه‌های مناسب را برای رسانه‌های ایران فراهم سازند تا امکان مصاحبه با باراک‌اوباما، هیلاری کلینتون، سارکوزی و سایر مقامات اروپا و آمریکا فراهم شود؛ بدین‌ترتیب آنها ناچارند به سؤالات بی‌شمار رسانه‌های ایران در خصوص عملکردشان نسبت به ایران اسلامی و تحولات منطقه و جامعه جهانی پاسخ داده و در برابر چرایی اتخاذ استانداردهای دوگانه و تبعیض‌آمیز به چالش کشیده شوند. بدون شک در صورت فراهم‌شدن چنین فرصتی نه‌تنها دیپلماسی رسانه‌ای به عنوان حلقه مکمل و مقوم دیپلماسی رسمی کشور به‌خصوص در حوزه مصاحبه با مسئولان طرف دیگر متوازن خواهد شد که افکارعمومی بین‌المللی بیشتر در جریان ماهیت سیاستهای تبعیض‌آمیز مقامات اروپایی و آمریکایی قرارخواهند گرفت؛ سؤالاتی که بعضا چالشی جدی برای آنها محسوب میشود و به نظر می‌رسد پاسخ قانع‌کننده‌ای برای آنها نداشته باشند.
در این کتاب سبک خبرنویسی، ارزش و عناصر آن، تیترها و لیدها و هر آنچه که مربوط به خبر است مورد بر رسی قرار گرفته است.شکر خواه معتقد است که عناصر یاد شده باید طوری باشد که هیچگونه پاسخ منفی از جانب مخاطب وارد نشده و خدشه‌ای در اعتماد عمومی نسبت به رسانه‌ها ایجاد نکند، همچنین رعایت اصول سرعت و مداومت در تماس با حوزه‌های خبری از دیگر اصولی است که در این کتاب به آن اشاره شده است.
ارتباط جمعي داراي سه جنبه‌ي زير است:
1. هنر است ؛ كه در برگيرنده‌ي خلاقيت هايي مثل نوشتن متن براي يك برنامه‌ي مستند تلوزيوني يا تدوين و تنظيم يك آگهي چشمگير در يك مجله و يا انتخاب يك عنوان جذاب و گيرا براي يك گزارش اجتماعي است.
2. مهارت است ؛ دربرگيرنده‌ي بعضي از فنون اساسي و قابل اندازه‌گيري است. مثل هدف‌گيري و تمركز دادن دوربين تلوزيوني، به راه انداختن ضبط صوت و..
3. علم است ؛ مي توان از اصول معين قابل اثباتي در كار ارتباط استفاده كرد تا با اثربخشي بيشتري به اهداف خاصي دست يافت.
براي دريافت فايل pdf بر روي لينك زير كليك كنيد:
خلاصه فصل 1كتاب نظريه‌هاي ارتباط جمعي دهقان،مقدمه‌اي بر نظريه‌ي ارتباط جمعي
نسخه برای پرینت ( تعداد صفحات کمتر):
خلاصه فصل يك 1 كتاب نظريه‌هاي ارتباط جمعي دهقان،مقدمه‌اي بر نظريه‌ي ارتباط جمعي(6 صفحه)
ارتباطات سياسي در دموكراسي مابعدنوگرايي