تفاوت و ویژگی‌های مقاله خبرى و مقاله غیر خبری
کارگاه خبر- احمد توکلی در تاریخ : ۱۳۹۱/۰۴/۰۱
تفاوت مقاله خبرى با مقاله غیرخبرى در عاملى به نام خبر خلاصه مىشود.
به عبارتى مقاله خبرى اندیشهاى است که با خبر روزگره خوردهاست.
وقتى نویسنده روزنامه نگار موضوعى از موضوعات روز و خبرى رادستمایه نوشتن یک یادداشت مىکند در حقیقت مقالهى خبرى شکل گرفتهاست.
خبر، اگر بنا به تعریف معمول، بیان هر موضوع جارى روز باشد کهمىتواند مورد توجه گروه کثیرى از مردم قرار گیرد. مقاله خبرى، این موضوعجارى روز را به اندیشه و دیدگاه نویسنده گره مىزند. مقاله خبرى که گاه حد و مرزهاى آن با گزارش خبرى در مطبوعاتمخدوش مىشود، هر دو از ابزارهاى موثر کارکردهاى رسانهاى محسوبمىشوند و هویت صفحات خبرى روزنامهها را شکل مىبخشند.
نویسنده مقالهى خبرى زمانى که اخبار بصورت پراکنده و لحظهاى، بر سرو روى مخاطب مىبارد و او را در حالت انفعال قرار داده است با کنار هم قراردادن رویدادها، نظم شکلى براى وى ایجاد مىکند.
روند رویدادها را مشخصمىکند. با توجه به تجربیات تاریخى و داشتن آگاهىهاى روز در همان رابطه،محیط غبارآلوده را مىزداید. او با گزینش حساب شده اخبار و اطلاعات بهموقع و همزمان با وقوع رویداد مىتواند افکار عمومى را به سمت و سوىدلخواه هدایت کند و به آن شکل دهد. ابهامات را بزداید و واقعیات را برملاسازد.
مقاله غیرخبرى
مقاله غیرخبرى که از آنها در زبان انگلیسى با عنوان فیچر Feature یاد مىشود،مقالاتى هستند که کمى از خبرها فاصله مىگیرند. بروس گریسون Bruse Garrison نویسندهکتاب فیچرنویسى حرفهاى مىگوید: »کسانى که با نویسندگى غیرداستانىnonfiction براى رسانههاى خبرى آشنا هستند، به خبرهاى عینى معمول و یا رویکردها وعناوین خبرى محض مثل پلیس، دادگاه، ورزش، دولت محلى و منطقهاى وتجارت که اطلاعاتى را راجع به چه کسى، چه، چه زمانى، کجا، چرا و چطورارایه مىدهند، فکر مىکنند. تأکید این داستانها بر اهمیت و سرشت وقایعاست« به گفته وى مقالههاى فیچر فراتر از این سطح حرکت مىکنند تا ویژهباشند.
مقاله نویسان غالباً نوعى آزادى یا انعطاف پذیرى را به کار مىبرند و برآنچه غیرمتداول و یا متفاوت است، تأکید مىکنند. نویسندگان مقالههاىغیرخبرى به داستان کسى مىاندیشند که لزوماً خبرساز نیست. در عوضداستان در مورد کس یا چیزى است که مطلبى غیرمعمول و سرگرم کننده دارد.این مقالهها مىتوانند جدى یا نچندان جدى باشد. زماندار یا بدون زمان، طنز یا تراژیک، نشاط آور یا کم نشاط. اینمقالهها مطالب زیادى درباره وضعیت انسانى به ما مىگویند، در عین حالتردیدى نیست که مقالههاى غیرخبرى به طور کلى ذهنى و خلاق هستند.به تعبیر دانیل ویلیامسونDaniel Williamson کلمات خلاق، ذهنى، اطلاع رسان،سرگرمکننده مورد تأکید قرار دارند. این نکات کمک مىکنند تا مشاهده شود کهنگارش چنین مقالههایى با نوشتن خبر عینى و یا اطلاعات صرف تفاوتدارد:
نخست – مقاله داستانى شامل انرژى خلاقانه بیشترى نسبت به نگارشمقالههاى غیرداستانى رایج مىباشد. نویسندگان و سردبیران آزادىبیشترى در رویکرد و سبک نگارش، گزینش منابع و تنظیم مقاله بکارمىگیرند.
دوم – این مقالهها غالباً نسبت به خبرنویسى متداول کمتر عینى بوده ونقطهنظر خاص و یا مفروضات و عقاید و تأثیرات شخصى خاص نویسنده ومنابع وى را عرضه مىکنند. سوم – اینکه مقالات همچنین عرضه کننده اطلاعات هستند. حتى اگرنویسنده آنها را خلاقتر و شخصىتر عرضه کند. مقاله جذاب خواننده را وامىدارد تا پنج دقیقه یا حتى یک ساعت را صرف خواندن آن کند، در حالیکهمىتواند به فعالیت دیگرى بپردازد.
ویلیامسون خصوصیات دیگرى را نیز مورد توجه قرار داده است یک مقالهغیرخبرى دوام بیشترى به نسبت مقالههاى خبرى یا نوشته غیرداستانى معمولدارد. در روزنامه، غالباً داستانها را براى فصل مناسب و یا دورههاى تدریجىذخیره مىکنند، اما مجلات صرفاً به دلیل آنکه با فاصله زمانى بیشترى منتشرمىشوند. مىتوانند مطالبى را براى دوره طولانىتر حفظ کنند.
دیگر نویسندگان حرفهاى، نوشتن مقالات فیچر را با نوشتههایى نظیرداستان کوتاه مقایسه مىکنند. تفاوت اساسى در آن است که مقاله نویس باواقعیت سروکار دارد بنتون رینپاترسون Benton Rainn Patterson که براى روزنامهها و مجلات درسراسر آمریکا مىنویسد، مىگوید:
یک نویسنده مطبوعاتى عمداً مردم)کاراکترها( را در آنچه مىنویسد، قرار مىدهد. او صرفنظر از آنچه کهکاراکترها را براى نوشتن و خواندن ارزشمند مىسازد، آنان را توصیف کردهو نشان مىدهد که چه مىکنند و چه مىگویند )بیان عمل از طریق روایت narrative ونقل قول او با قرار دادن این عناصر در نوشتهاش، در حقیقت سوژهاش راداستانى، مطالبش را تدوین و نوشتهاش را مبدل به یک مقالهى فیچر مىکند.سه اصل پاترسون براى نوشتن مقاله غیرخبرى بسیار صریح است:
۱- مردم را درون داستان قرار دهید.
۲- یک داستان تعریف کنید.
۳- اجازه دهید که خواننده، خود ببیند و بشنود.